Mark Zuckerberg: શું AI બદલી નાખશે કાયદાકીય જગત? જાણો કેવી રીતે જીતાયો એક મોટો ટેક કંપની વિરુદ્ધનો કેસ
આજના આધુનિક યુગમાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) માત્ર ટેકનોલોજી કે ઓફિસના કામો પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું. હવે તે કોર્ટરૂમ સુધી પહોંચી ગયું છે અને કાયદાકીય લડાઈઓનું સ્વરૂપ બદલી રહ્યું છે. તાજેતરમાં એક એવી ઘટના સામે આવી છે જેણે વિશ્વભરના કાયદા નિષ્ણાતોને ચોંકાવી દીધા છે. માર્ચ મહિનામાં જ્યારે ગૂગલ અને મેટા જેવી દિગ્ગજ ટેક કંપનીઓને એક મોટા કોર્ટ કેસમાં હારનો સામનો કરવો પડ્યો, ત્યારે તેની પાછળનું સૌથી મોટું રહસ્ય એક AI ટૂલ હતું. આ કેસે સાબિત કરી દીધું છે કે આવનારા સમયમાં વકીલો માટે AI એક અનિવાર્ય હથિયાર બની જશે.
શું હતો સમગ્ર મામલો?
આ કેસની શરૂઆત એક 20 વર્ષીય યુવતી દ્વારા કરવામાં આવી હતી. યુવતીનો આરોપ હતો કે ઈન્સ્ટાગ્રામ, ટિકટોક અને યુટ્યુબ જેવા પ્લેટફોર્મ્સના ‘એડિક્ટિવ’ ફીચર્સ (વ્યસનકારક ફીચર્સ) ને કારણે તેને નાનપણમાં ખૂબ જ માનસિક અને શારીરિક નુકસાન વેઠવું પડ્યું હતું. આ મામલે કોર્ટે ખૂબ જ ગંભીર વલણ અપનાવ્યું હતું. કોર્ટે પોતાના ચુકાદામાં સ્પષ્ટ કહ્યું હતું કે, મેટા અને ગૂગલ જેવી કંપનીઓ સારી રીતે જાણતી હતી કે તેમના પ્લેટફોર્મ્સ યુઝર્સ, ખાસ કરીને બાળકો માટે ખતરનાક સાબિત થઈ શકે છે, તેમ છતાં તેમણે આ અંગે વપરાશકર્તાઓને કે તેમના વાલીઓને કોઈ પણ પ્રકારની ચેતવણી આપી ન હતી.
આ બેદરકારી બદલ કોર્ટે બંને કંપનીઓને 6 મિલિયન ડોલર એટલે કે લગભગ 57 કરોડ ભારતીય રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો.
માર્ક લેનિયર અને AI નો ‘ગેમ ચેન્જર’ પ્રયોગ
આ કેસમાં પીડિત યુવતીનું પ્રતિનિધિત્વ પ્રખ્યાત વકીલ માર્ક લેનિયર કરી રહ્યા હતા. લેનિયરે આ કેસ જીત્યા બાદ એક ચોંકાવનારો ખુલાસો કર્યો કે આ સફળતા પાછળ તેમની કોઈ માનવીય ટીમ કરતાં વધુ ‘Boodlebox’ નામના AI ટૂલનો મોટો હાથ હતો. લેનિયરના જણાવ્યા અનુસાર, આ ટૂલ એકસાથે ChatGPT, ક્લોડ (Claude) અને જેમિની (Gemini) જેવી શક્તિશાળી AI સિસ્ટમ્સની સુવિધા આપે છે, જેનાથી એકસાથે ત્રણેય પર કામ કરી શકાય છે.
લેનિયરે તેને ‘ગેમ ચેન્જર’ ગણાવતા કહ્યું કે, આ ટૂલે તેમની કાયદાકીય ટીમને અભૂતપૂર્વ રીતે મજબૂત બનાવી દીધી હતી. તેમણે દાવો કર્યો કે આ AI ટૂલ તેમની ટીમમાં 10 સંપૂર્ણ પ્રશિક્ષિત કર્મચારીઓ જેટલું કામ કરી રહ્યું હતું. તેની ખાસિયત એ હતી કે તે કેસની હજારો ફાઈલોની વિગતોને સેકન્ડોમાં યાદ રાખી શકતું હતું અને સૌથી મહત્વની વાત એ કે, તે 24 કલાક સતત કોઈપણ થાક કે બ્રેક વગર કામ કરવા માટે સક્ષમ હતું.
કોર્ટરૂમમાં તૈયારી અને AI નો વ્યવહારુ ઉપયોગ
માર્ક લેનિયરે આ ટૂલનો ઉપયોગ માત્ર ડેટા સ્ટોર કરવા માટે જ નહીં, પરંતુ રણનીતિ ઘડવા માટે પણ કર્યો હતો. દરરોજ કોર્ટની કાર્યવાહી પૂર્ણ થયા પછી, તેઓ તેની ટ્રાન્સક્રિપ્ટ (તમામ દલીલો અને સાક્ષીઓના નિવેદનોનું લેખિત સ્વરૂપ) આ ટૂલમાં ફીડ કરતા હતા. AI તેને વિશ્લેષણ કરીને જણાવતું હતું કે કયા મુદ્દા પર ભાર મૂકવો, કયા દસ્તાવેજો રજૂ કરવા અને જજ સમક્ષ પોતાની વાત રજૂ કરવાની સૌથી સચોટ રીત કઈ હોઈ શકે.
સૌથી રસપ્રદ વાત તો એ છે કે, લેનિયરે જ્યારે માર્ક ઝુકરબર્ગને કોર્ટમાં ક્રોસ-એક્ઝામિન (ઉલટતપાસ) કરવાના હતા, ત્યારે પણ તેમણે આ AI ટૂલની જ મદદ લીધી હતી. AI એ તેમને ઝુકરબર્ગને પૂછવા માટેના સંભવિત સવાલો અને તેમના દ્વારા આપવામાં આવતા જવાબોના આધારે કેવી રીતે આગળ વધવું, તેનું માર્ગદર્શન પૂરું પાડ્યું હતું.
શું AI સંપૂર્ણપણે વિશ્વસનીય છે?
જોકે, લેનિયરે સ્વીકાર્યું કે AI હંમેશા પરફેક્ટ હોતું નથી. તેમણે પ્રમાણિકતાથી જણાવ્યું કે, કેટલીકવાર આ ટૂલે એવા રેકોર્ડ્સ કે માહિતી પણ રજૂ કરી હતી જે સંપૂર્ણપણે સાચી નહોતી. આ એક મોટી ચેતવણી છે કે AI પર સંપૂર્ણપણે આંધળો વિશ્વાસ કરી શકાય નહીં. વકીલે પોતે પણ તેના પર નજર રાખવી પડે છે, જેથી કોઈ ભૂલભરેલી માહિતી કોર્ટમાં રજૂ ન થઈ જાય.
વધુમાં, હાલમાં કાયદાકીય જગતમાં આ મુદ્દે મોટી ચર્ચા ચાલી રહી છે કે કોર્ટમાં AI નો ઉપયોગ કેટલો નૈતિક છે. ઘણા ન્યાયાધીશો માને છે કે આ પ્રકારની પ્રેક્ટિસ ન્યાય પ્રક્રિયા માટે જોખમી બની શકે છે, કારણ કે AI મશીન છે, માણસ નથી. તેની દલીલોમાં ભાવના કે માનવીય સમજનો અભાવ હોઈ શકે છે.
