YouTube: કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ માટે ફટકો: AI ટ્રેનિંગ માટે મ્યુઝિકના ઉપયોગ પર ગૂગલની સ્પષ્ટતા
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) ના ક્ષેત્રમાં ગૂગલે આ વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં તેના અત્યાધુનિક ‘Lyria 3’ મોડલને લોન્ચ કર્યું હતું. આ મોડલ યુઝર્સના પ્રોમ્પ્ટના આધારે નવા ગીતો બનાવવામાં સક્ષમ છે. જો કે, આ ટેક્નોલોજી રજૂ થતાની સાથે જ કાયદાકીય વિવાદોમાં ઘેરાઈ ગઈ છે. ગૂગલ પર આરોપ છે કે કંપનીએ તેના આ મોડલને ટ્રેનિંગ આપવા માટે યુટ્યુબ પર અપલોડ થયેલા ગીતોનો ઉપયોગ કર્યો છે, અને તે પણ કલાકારોની મંજૂરી કે વળતર આપ્યા વગર. આ મામલે ગૂગલે કોર્ટમાં જે જવાબ દાખલ કર્યો છે, તે કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ અને સંગીતકારો માટે એક મોટો આંચકો માનવામાં આવે છે.
ગૂગલની કાયદાકીય દલીલ: ટર્મ્સ એન્ડ કન્ડિશન્સનો સહારો
ગૂગલે કોર્ટમાં કરેલી રજૂઆતમાં એક એવી દલીલ રજૂ કરી છે જેણે ટેક જગતમાં ભારે ચર્ચાઓ જગાવી છે. કંપનીના વકીલોનું કહેવું છે કે, જ્યારે પણ કોઈ કલાકાર કે યુઝર યુટ્યુબ પર પોતાનું ગીત કે વીડિયો અપલોડ કરે છે, ત્યારે તેઓ ‘સર્વિસની શરતો’ (Terms of Service) સ્વીકારે છે. આ શરતો હેઠળ, કલાકારો ગૂગલને તેમના કન્ટેન્ટનો ઉપયોગ AI મોડલ્સને ટ્રેનિંગ આપવા માટે કરવાની પરવાનગી આપી દે છે.
ગૂગલનો દાવો છે કે, યુટ્યુબની પોલિસી મુજબ, પ્લેટફોર્મ પર અપલોડ થતું કોઈપણ મ્યુઝિક ગૂગલ માટે એક પ્રકારના ‘ટ્રેનિંગ ડેટા’ તરીકે વાપરવાની પરવાનગી આપે છે. જો ગૂગલની આ દલીલ કોર્ટમાં માન્ય રહેશે, તો કંપનીને ભવિષ્યમાં યુટ્યુબ પરના તમામ મ્યુઝિક કન્ટેન્ટનો AI ટ્રેનિંગ માટે મફતમાં ઉપયોગ કરવાનો કાનૂની અધિકાર મળી જશે.
ગૂગલનો બચાવ: ‘આરોપો ખોટા છે’
રસપ્રદ વાત એ છે કે, ગૂગલે સીધો એ સ્વીકાર કર્યો નથી કે તે આ ગીતોથી જ પોતાના મોડલને તાલીમ આપે છે. તેના બદલે, કંપનીએ કહ્યું છે કે આ મુકદ્દમામાં લગાવવામાં આવેલા તમામ આરોપો પાયાવિહોણા છે. જો કે, ગૂગલના વકીલોએ એવી રણનીતિ અપનાવી છે કે, “જો તમે આરોપોને સાચા માનો પણ, તો પણ આ કોપીરાઈટનું ઉલ્લંઘન નથી, કારણ કે યુઝરે અપલોડ કરતી વખતે જ અમને લાયસન્સ આપી દીધું છે.”
અન્ય કંપનીઓથી અલગ છે ગૂગલની વ્યૂહરચના
AI જગતની અન્ય કંપનીઓ જેવી કે Suno, Udio અને Anthropic ની સરખામણીએ ગૂગલનો અભિગમ તદ્દન અલગ છે. આ અન્ય કંપનીઓએ અગાઉ દલીલ કરી હતી કે કોપીરાઈટ મટીરિયલનો ઉપયોગ કરવો એ ‘ફેર યુઝ’ (Fair Use) હેઠળ આવે છે, કારણ કે આ મોડલ્સ સમાજમાં ક્રાંતિકારી બદલાવ લાવી રહ્યા છે. તેની સામે ગૂગલ ‘ફેર યુઝ’ના નૈતિક પ્રશ્નોમાં ઉતરવાને બદલે યુટ્યુબની પોતાની ‘લાઈસન્સિંગ શરતો’ પર ભાર આપી રહ્યું છે, જે તેને કાયદાકીય રીતે વધુ સુરક્ષિત બનાવે છે.
કન્ટેન્ટ ક્રિએટર્સ માટે જોખમ
આ મામલો સંગીત ઉદ્યોગ માટે ખૂબ જ ગંભીર છે. જો પ્લેટફોર્મ માલિકીની શરતોના આધારે કલાકારોના સર્જનનો ઉપયોગ AI બનાવવા માટે કરી શકે, તો ભવિષ્યમાં કલાકારોની આવક અને તેમના અધિકારો પર ગંભીર સંકટ આવી શકે છે. શું કલાકારોનું સંગીત તેમની મરજી વિરુદ્ધ તેમને જ હરીફાઈમાં ઉતારવા માટે વપરાઈ રહ્યું છે? આ પ્રશ્ન અત્યારે ગુંજી રહ્યો છે.
