Elon Musk: એલોન મસ્કના સ્ટારલિંક પ્રોજેક્ટ પર ભારતની લાલ આંખ, જાણો શું છે મામલો
ભારત સરકાર દ્વારા એલોન મસ્ક સંચાલિત ‘સ્ટારલિંક’ (Starlink) ને મોટો ઝટકો આપવામાં આવ્યો છે. સરકારે દેશમાં સ્ટારલિંકની સેટેલાઇટ ઈન્ટરનેટ સેવા શરૂ કરવાની મંજૂરી પર હાલ પૂરતી રોક લગાવી દીધી છે. આ નિર્ણયનો સીધો અર્થ એ છે કે, હાલના તબક્કે સ્ટારલિંક ભારતમાં પોતાની વ્યાપારી કામગીરી શરૂ કરી શકશે નહીં. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ ઈરાન યુદ્ધ દરમિયાન સ્ટારલિંકના સેટેલાઇટ ટર્મિનલ્સના ઉપયોગને લઈને ઉભી થયેલી સુરક્ષા સંબંધી ચિંતાઓ છે.
સુરક્ષા એજન્સીઓની આકરી સલાહ
ભારતની સુરક્ષા એજન્સીઓ દ્વારા આપવામાં આવેલી સલાહ બાદ સરકારે આ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લીધો છે. સ્ટારલિંક લાંબા સમયથી ભારતમાં પોતાની સેટેલાઇટ ઈન્ટરનેટ સેવાઓ શરૂ કરવા માટે કવાયત કરી રહી હતી. કંપનીને આ માટે કામચલાઉ લાયસન્સ પણ મળી ગયું હતું અને તેણે ટ્રાયલ પણ પૂર્ણ કરી લીધા હતા. જોકે, આ સેવાને અંતિમ મંજૂરી મળે તે પહેલાં જ ઈરાન-સંબંધિત ઘટનાક્રમે સરકારની ચિંતા વધારી દીધી છે.
ઈરાનમાં સ્ટારલિંક પાસે કોઈ અધિકૃત લાયસન્સ નથી, તેમ છતાં ત્યાં કંપનીના સેટેલાઇટ ટર્મિનલ્સનો ઉપયોગ થતો હોવાની વિગતો સામે આવી છે. આ ઘટનાક્રમે ભારત સરકારને વિચારતી કરી દીધી છે કે ભવિષ્યમાં જો કોઈ ભૌગોલિક-રાજકીય (Geopolitical) તણાવ સર્જાય, તો અમેરિકાની આ કંપની પર નિયંત્રણ રાખવું મુશ્કેલ બની શકે છે. રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને સર્વોપરી રાખીને સરકારે હવે આ મામલે કડક વલણ અપનાવ્યું છે.
સરકારની કડકાઈ અને ડેટા સુરક્ષાનો મુદ્દો
ઈરાન યુદ્ધ બાદ ભારત સરકારે સેટેલાઇટ કોમ્યુનિકેશન ક્ષેત્રે સુરક્ષાના માપદંડો વધુ કડક કર્યા છે. માત્ર સ્ટારલિંક જ નહીં, પરંતુ જીઓ (Jio) અને એરટેલ (Airtel) જેવી દેશી કંપનીઓ પણ હવે આ મામલે કડક દેખરેખ હેઠળ છે. સ્ટારલિંક દ્વારા સરકારને એફિડેવિટ (સોગંદનામું) આપીને ખાતરી આપવામાં આવી છે કે તેઓ ડેટા સ્ટોરેજ અને સિક્યોરિટીના તમામ નિયમોનું પાલન કરી રહ્યા છે, પરંતુ હાલના તબક્કે સરકાર કોઈ પણ જોખમ લેવા તૈયાર નથી.
સ્પેસએક્સના IPO પર અસરની શક્યતા
આ નિર્ણય માત્ર સ્ટારલિંક માટે જ નહીં, પરંતુ તેની મૂળ કંપની ‘સ્પેસએક્સ’ (SpaceX) માટે પણ મોટો આંચકો છે. સ્પેસએક્સ હાલમાં તેના આઈપીઓ (IPO) ની તૈયારીઓમાં વ્યસ્ત છે અને ૧૨ જૂનના રોજ નેસ્ડેક (Nasdaq) પર તેની લિસ્ટિંગ નિર્ધારિત છે. ભારત જેવા વિશાળ માર્કેટમાં મંજૂરી ન મળવી એ કંપનીના ગ્લોબલ એક્સપેન્શનના સપના પર પાણી ફેરવી શકે છે. ઉલ્લેખનીય છે કે આ પહેલા ચીને પણ સ્ટારલિંકને મંજૂરી આપવાનો ઈનકાર કર્યો હતો. સ્પેસએક્સની કમાણીમાં સ્ટારલિંકનો હિસ્સો સૌથી મોટો છે, તેથી ભારતનો આ નિર્ણય કંપનીના વેલ્યુએશન પર મોટી અસર કરી શકે છે.
