RBI: સોનામાં તેજી: જાણો કેવી રીતે RBI ના ગોલ્ડ રિઝર્વે 64% વૃદ્ધિ નોંધાવી?
ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના સુવર્ણ ભંડાર (Gold Reserve) ની કિંમતે એક નવો ઇતિહાસ રચ્યો છે. વૈશ્વિક બજારમાં સોનાના ભાવમાં થયેલા તેજીમય ઉછાળા અને ડોલરની સરખામણીમાં ભારતીય રૂપિયાના મૂલ્યમાં ઘટાડાને કારણે માત્ર એક વર્ષમાં RBI ના ગોલ્ડ રિઝર્વનું મૂલ્ય લગભગ 64% વધીને 11 લાખ કરોડ રૂપિયા સુધી પહોંચી ગયું છે.
બે મહિનામાં 2 લાખ કરોડનો વધારો
માર્ચ 2026 ના અંત સુધી RBI પાસે રહેલા કુલ સોનાનું મૂલ્ય 9,42,699 કરોડ રૂપિયા હતું, જે 22 મે, 2026 સુધીમાં વધીને આશરે 10,98,889 કરોડ રૂપિયા એટલે કે 11 લાખ કરોડ રૂપિયાની નજીક પહોંચ્યું છે. RBI ના જણાવ્યા અનુસાર, આ અસાધારણ વધારા પાછળ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં સોનાના વધતા ભાવ અને રૂપિયાનું નબળું પડવું એ મુખ્ય પરિબળો છે.
RBI પાસે કેટલું સોનું છે?
RBI ના વાર્ષિક અહેવાલ મુજબ, 31 માર્ચ, 2026 સુધીમાં બેંક પાસે કુલ 880.52 મેટ્રિક ટન સોનું હતું. એક વર્ષ પહેલાં આ આંકડો 879.58 ટન હતો. સોનાના જથ્થામાં માત્ર 0.94 ટનનો નજીવો વધારો થયો હોવા છતાં, તેની કિંમતમાં આવેલો ઉછાળો સૂચવે છે કે સોનામાં કરેલું રોકાણ ભારત માટે અત્યંત સુરક્ષિત અને ફાયદાકારક સાબિત થયું છે.
વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં સોનાનો હિસ્સો વધ્યો
છેલ્લા બે વર્ષમાં ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડાર (Forex Reserves) માં સોનાનું મહત્વ ઘણું વધ્યું છે. માર્ચ 2026 સુધીમાં, RBI ની નેટ ફોરેન એસેટ્સ (NFA) માં સોનાનો હિસ્સો 17.2% થયો છે, જે એક વર્ષ પહેલાં 12% અને માર્ચ 2024 માં માત્ર 8.3% હતો. કુલ 880.52 ટન સોનામાંથી 312.32 ટન ઇશ્યુ ડિપાર્ટમેન્ટ પાસે અને 568.20 ટન બેંકિંગ ડિપાર્ટમેન્ટ પાસે રાખવામાં આવ્યું છે. આ સોનામાંથી 367.73 ટન ભારતમાં અને 200.47 ટન વિદેશમાં સુરક્ષિત છે.
સોનાનો ભંડાર ભારત પરત લવાઈ રહ્યો છે
RBI એ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં તેની એક મહત્વપૂર્ણ રણનીતિ અપનાવી છે, જે મુજબ વધુને વધુ સોનું વિદેશી તિજોરીઓમાંથી ભારત લાવવામાં આવી રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26 દરમિયાન જ 168.06 મેટ્રિક ટન સોનું ભારત લાવવામાં આવ્યું છે. અગાઉ 2023-24 માં 107.21 ટન અને 2024-25 માં 103.68 ટન સોનું ભારત પરત લાવવામાં આવ્યું હતું. આ વ્યૂહાત્મક પગલું દેશની આર્થિક સુરક્ષા અને આત્મનિર્ભરતાને મજબૂત બનાવે છે.
વિદેશી મુદ્રા ભંડારની સ્થિતિ
31 માર્ચ, 2026 સુધીમાં ભારતનું કુલ વિદેશી મુદ્રા ભંડાર 14.7% વધીને 65.54 લાખ કરોડ રૂપિયા થયું છે. જોકે ડોલરના સંદર્ભમાં જોઈએ તો આ વૃદ્ધિ 3.4% હતી અને તે 691.11 અબજ ડોલર સુધી પહોંચ્યું હતું, જે 22 મે, 2026 સુધીમાં ઘટીને 681.38 અબજ ડોલર રહ્યું છે.
આંકડા દર્શાવે છે કે સોનું ભારતીય અર્થતંત્ર માટે માત્ર એક કિંમતી ધાતુ જ નહીં, પરંતુ એક મજબૂત આર્થિક આધારસ્તંભ બની ગયું છે. વિશ્વભરમાં વધી રહેલી આર્થિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે RBI નો આ સુવર્ણ ભંડાર દેશને આર્થિક સ્થિરતા પૂરી પાડી રહ્યો છે.
