Brahmos missile: શું ગ્રીસ ખરીદશે ભારતની બ્રહ્મોસ? પૂર્વી ભૂમધ્ય સમુદ્રમાં બદલાશે લશ્કરી સમીકરણો
ભારતની શક્તિશાળી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલ ‘બ્રહ્મોસ’ હાલમાં વૈશ્વિક સંરક્ષણ ક્ષેત્રે ચર્ચાનું કેન્દ્ર બની છે. તાજેતરના અહેવાલો મુજબ, ગ્રીસ અને સાયપ્રસ જેવા દેશો ભારત પાસેથી બ્રહ્મોસ મિસાઈલ ખરીદવામાં ઊંડો રસ દાખવી રહ્યા છે. જોકે ભારત કે આ દેશો તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર કરારની પુષ્ટિ કરવામાં આવી નથી, પરંતુ આ સંભાવનાએ જ તુર્કીના વ્યૂહાત્મક અને રક્ષા નિષ્ણાતોની ઊંઘ ઉડાવી દીધી છે. તુર્કીનું માનવું છે કે જો આ મિસાઈલ ગ્રીસના હાથમાં આવશે, તો પૂર્વી ભૂમધ્ય સમુદ્ર (ઈસ્ટર્ન મેડિટેરેનિયન) માં લશ્કરી સંતુલન સંપૂર્ણપણે બદલાઈ જશે.
તુર્કીના નિષ્ણાતોની ચિંતાનું કારણ
તુર્કીના જાણીતા રક્ષા વિશ્લેષક અર્દાન ઝેનટર્ક (Ardan Zenturk) એ આ મુદ્દે ગંભીર ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. તેમના મતે, બ્રહ્મોસની ક્ષમતાઓ તેને અન્ય મિસાઈલો કરતા અત્યંત ઘાતક બનાવે છે. બ્રહ્મોસની મુખ્ય તાકાત તેની મેક 3 (અવાજની ગતિ કરતા ત્રણ ગણી) ની ઝડપ, અત્યંત સચોટ નિશાન સાધવાની ક્ષમતા અને ‘સી-સ્કિમિંગ’ (સમુદ્રની સપાટીની ખૂબ નજીક ઉડવાની) ટેકનોલોજી છે. આ મિસાઈલ જમીન, સમુદ્ર અને હવામાંથી એમ ત્રણેય મોરચેથી લોન્ચ કરી શકાય છે, જે તેને દુશ્મન માટે પકડવી મુશ્કેલ બનાવે છે.
ભૂ-રાજકીય સમીકરણો અને સાયપ્રસની ભૂમિકા
‘idrw.org’ ના અહેવાલ મુજબ, તુર્કીના મીડિયા અને રક્ષા નિષ્ણાતો એવી આશંકા સેવી રહ્યા છે કે સાયપ્રસ ગ્રીસ અને ભારત વચ્ચે ‘સેતુ’ (મધ્યસ્થ) બની શકે છે. છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં ભારત, ગ્રીસ અને સાયપ્રસ વચ્ચેના સંબંધો રક્ષણ અને વ્યૂહાત્મક સહયોગની દ્રષ્ટિએ મજબૂત થયા છે. તુર્કીને ડર છે કે જો બ્રહ્મોસ જેવી લાંબા અંતરની અને આધુનિક મિસાઈલ આ ક્ષેત્રમાં તૈનાત થશે, તો તેના નૌકાદળના અભિયાનો અને મુખ્ય લશ્કરી મથકો સુરક્ષિત રહેશે નહીં.
બ્રહ્મોસ: એક અત્યાધુનિક રક્ષણાત્મક હથિયાર
ભારત અને રશિયા દ્વારા સંયુક્ત રીતે વિકસિત બ્રહ્મોસ વિશ્વની સૌથી સફળ અને શક્તિશાળી સુપરસોનિક ક્રૂઝ મિસાઈલોમાંની એક છે. આ મિસાઈલની ખાસિયત એ છે કે તે અત્યંત ઝડપી હોવા છતાં રડારની પકડમાં આવતી નથી. કેટલાક રક્ષા વિશ્લેષકો તો ત્યાં સુધી દાવો કરે છે કે, જો ગ્રીસ પાસે બ્રહ્મોસ આવશે, તો તે તુર્કીના ગર્વ સમાન રશિયન નિર્મિત S-400 એર ડિફેન્સ સિસ્ટમ માટે પણ મોટો પડકાર બની શકે છે.
આ વિકાસ એ વાત તરફ ઈશારો કરે છે કે ભારત હવે માત્ર પોતાની રક્ષા જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે હથિયારોના નિકાસકાર તરીકે પણ ઉભરી રહ્યું છે. તુર્કી માટે આ માત્ર એક મિસાઈલ ડીલ નથી, પરંતુ તેના ક્ષેત્રીય પ્રભુત્વ સામેનો સીધો પડકાર છે. આગામી સમયમાં જો આ ડીલ આકાર લેશે, તો આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં નવા સમીકરણો જોવા મળી શકે છે.
