PM Modi: દેશભક્તિ એટલે શું? સોનાની ખરીદી અને ભારતના વિદેશી મુદ્રા ભંડારનું ગણિત.
૧૦ મે ૨૦૨૬ના રોજ હૈદરાબાદની એક વિશાળ રેલીમાં પ્રધાનમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને સંબોધતા દેશભક્તિનો એક નવો દ્રષ્ટિકોણ રજૂ કર્યો. તેમણે કહ્યું કે, “દેશભક્તિનો અર્થ માત્ર સરહદ પર જાન આપવો જ નથી, પરંતુ મુશ્કેલ સમયમાં જવાબદારીપૂર્વક જીવવું એ પણ દેશભક્તિ છે.” આ સંદર્ભમાં તેમણે ભારતીય નાગરિકોને આગામી ૧ વર્ષ સુધી સોનાની ખરીદી ટાળવા માટે એક ભાવુક અને તાર્કિક અપીલ કરી છે.
શા માટે આ અપીલ કરવામાં આવી?
વર્તમાન વૈશ્વિક પરિસ્થિતિ ખૂબ જ પડકારજનક છે. પશ્ચિમ એશિયામાં ઇઝરાયેલ-ઈરાન સંઘર્ષ, કાચા તેલની વધતી કિંમતો અને ડોલરની સરખામણીએ નબળા પડતા રૂપિયાને કારણે ભારતીય અર્થતંત્ર પર દબાણ વધી રહ્યું છે.
વિદેશી મુદ્રા ભંડારમાં ઘટાડો: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) ના આંકડા મુજબ, ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬માં ભારતનું વિદેશી મુદ્રા ભંડાર ૭૨૮ અબજ ડોલરની ટોચે પહોંચ્યું હતું, પરંતુ વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાને કારણે એપ્રિલ સુધીમાં તે ઘટીને ૬૯૦.૬૯ અબજ ડોલર થઈ ગયું છે.
વધતી જતી ખાધ (CAD): IMF ના અંદાજ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૬ માં ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (Current Account Deficit) વધીને ૮૪.૫ અબજ ડોલર (GDP ના ૨%) થઈ શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે આપણે ડોલર કમાઈ રહ્યા છીએ તેના કરતા વધુ ખર્ચ કરી રહ્યા છીએ.
ભારત અને સોનાનું જોડાણ: આંકડાકીય હકીકત
ભારત વિશ્વમાં સોનાનો બીજો સૌથી મોટો ગ્રાહક છે. ભારતની સોનાની જરૂરિયાતો અને આયાતના આંકડા ચોંકાવનારા છે:
આયાત પર નિર્ભરતા: ભારત દર વર્ષે ૭૦૦-૮૦૦ ટન સોનાનો વપરાશ કરે છે, જ્યારે સ્થાનિક ઉત્પાદન માત્ર ૧ થી ૨ ટન છે. એટલે કે ૯૦% થી વધુ સોનું બહારથી મંગાવવું પડે છે.
ડોલરનો મોટો ખર્ચ: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં ભારતની સોનાની આયાત ૭૨ અબજ ડોલર પર પહોંચી ગઈ છે, જે અગાઉના વર્ષ કરતા ૨૪% વધુ છે.
એક વર્ષ સોનું ન ખરીદવાથી શું ફાયદો થશે?
જો ભારતીય નાગરિકો પીએમ મોદીની અપીલ માનીને એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી બંધ કે ઓછી કરે, તો તેનાથી અર્થતંત્રમાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર આવી શકે છે:
જો સોનાની આયાતમાં ૩૦ થી ૪૦ ટકાનો ઘટાડો થાય, તો દેશને સીધો ૨૦ થી ૨૫ અબજ ડોલરનો ફાયદો થશે.
જો આ ઘટાડો ૫૦ ટકા સુધી પહોંચે, તો ભારત ૩૬ અબજ ડોલર બચાવી શકે છે.
આ બચત ભારતની ચાલુ ખાતાની ખાધ (CAD) ને લગભગ અડધી કરી શકે છે, જેનાથી રૂપિયો મજબૂત થશે અને મોંઘવારી કાબૂમાં આવશે.
