US-Iran War: અમેરિકા-ઈરાન સંઘર્ષનો અંત? હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં મિલિટરી ઓપરેશન રોકવાની ટ્રમ્પની જાહેરાત
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલો સંઘર્ષ હવે તેના નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચ્યો હોય તેવું જણાય છે. પશ્ચિમ એશિયામાં શાંતિ સ્થાપવા માટે ચાલી રહેલી વાટાઘાટો અંતિમ તબક્કામાં છે ત્યારે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Hormuz Strait) ને લઈને એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચોંકાવનારો નિર્ણય લીધો છે. ટ્રમ્પે મધ્ય પૂર્વમાં વ્યાપારી જહાજોને સુરક્ષા પૂરી પાડતા યુએસ નેવીના વિશેષ ઓપરેશન ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ (Project Freedom) ને અસ્થાયી રૂપે રોકવાની જાહેરાત કરી છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાની બંદરો પર અમેરિકાની કડક નાકાબંધી યથાવત રહેશે.
સોશિયલ મીડિયા પર ટ્રમ્પની જાહેરાત
રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘ટ્રુથ સોશિયલ’ પર આ અંગે વિગતવાર માહિતી શેર કરી છે. તેમણે પોતાની પોસ્ટમાં જણાવ્યું હતું કે, “ઈરાનના પ્રતિનિધિઓ સાથે સંભવિત શાંતિ કરાર અંગેની વાતચીત ખૂબ જ હકારાત્મક રીતે આગળ વધી રહી છે.” ટ્રમ્પે દાવો કર્યો હતો કે આ સંભવિત ડીલને અંતિમ ઓપ આપવા અને વાતચીત માટે સાનુકૂળ વાતાવરણ ઊભું કરવા માટે જ તેમણે ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ને થોડા સમય માટે સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો છે.
ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું કે પાકિસ્તાન અને અન્ય મિત્ર દેશોના અનુરોધને ધ્યાનમાં રાખીને આ પગલું લેવામાં આવ્યું છે. તેમણે ઈરાન વિરુદ્ધ મળેલી લશ્કરી સફળતાઓનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું, “અત્યાર સુધીના સૈન્ય અભિયાનોમાં મળેલી જબરદસ્ત સફળતા અને ઈરાન સાથેની શાંતિ વાટાઘાટોમાં થઈ રહેલી પ્રગતિને આધારે પરસ્પર સંમતિથી અમે આ નિર્ણય લીધો છે. અમારી નાકાબંધી પૂરી તાકાત સાથે ચાલુ રહેશે, પરંતુ ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ ને વિરામ આપવામાં આવ્યો છે જેથી એ ચકાસી શકાય કે આ શાંતિ સમજૂતી સફળ થાય છે કે નહીં.”
શું છે ‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’?
‘પ્રોજેક્ટ ફ્રીડમ’ એ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા શરૂ કરવામાં આવેલું એક અત્યંત સંવેદનશીલ મિલિટરી ઓપરેશન છે. તેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હોર્મુઝ સ્ટ્રેટમાં ઈરાનના વધતા હસ્તક્ષેપને રોકીને આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારી જહાજો માટે સલામત માર્ગ સુનિશ્ચિત કરવાનો છે. અમેરિકાએ આરોપ લગાવ્યો હતો કે છેલ્લા કેટલાક સપ્તાહમાં ઈરાની દળોએ અનેક વિદેશી જહાજો પર હુમલા કર્યા છે, જેના કારણે વૈશ્વિક વેપાર પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા હતા.
આ મિશન માટે અમેરિકાએ મધ્ય પૂર્વમાં ભારે સૈન્ય જમાવટ કરી છે, જેમાં નીચે મુજબના સંસાધનો સામેલ છે:
15,000 થી વધુ અમેરિકન સૈનિકો.
ગાઈડેડ-મિસાઈલ ડિસ્ટ્રોયર જહાજો.
ઘાતક હેલિકોપ્ટર્સ અને આધુનિક રડાર સિસ્ટમ.
100 થી વધુ અત્યાધુનિક યુદ્ધ વિમાનો.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનું આર્થિક મહત્વ
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વનો સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ છે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો લગભગ પાંચમો ભાગ એટલે કે 20% ક્રૂડ ઓઈલ આ સાંકડી સમુદ્રધૂનીમાંથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગ પર તણાવ વધે અથવા યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય, તો સમગ્ર વિશ્વમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રને મોટો ફટકો પડી શકે છે. આથી જ આ રસ્તાની સુરક્ષા ભારત સહિત સમગ્ર વિશ્વ માટે અનિવાર્ય છે.
