Kidney Stones: શા માટે વધી રહ્યા છે કિડની સ્ટોનના કેસો? જાણો બચવાના ઉપાયો અને શરૂઆતના લક્ષણો
ઘણીવાર અચાનક કમરના નીચેના ભાગમાં તેજ દુખાવો શરૂ થાય ત્યારે આપણે તેને સ્નાયુઓનો ખેંચાણ અથવા લાંબો સમય બેસી રહેવાને કારણે થયેલો સામાન્ય દુખાવો માની લઈએ છીએ. લોકો માલિશ કરે છે અથવા પેઈનકિલર લઈને કામ ચલાવે છે. પરંતુ, દરેક કમરનો દુખાવો મસલ્સ સાથે જોડાયેલો હોય તે જરૂરી નથી. નિષ્ણાતોના મતે, આ દુખાવો કિડનીમાં રહેલી પથરી (Kidney Stone) નો પણ હોઈ શકે છે, જેને અવગણવી ભારે પડી શકે છે.
સામાન્ય કમરનો દુખાવો અને પથરીના દુખાવા વચ્ચેનો તફાવત
ડૉ. અંકુર ભટનાગર અને ડૉ. રિતેશ મોંગા જેવા નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, કિડની સ્ટોનનો દુખાવો એક ખાસ પેટર્ન ધરાવે છે જે તેને સામાન્ય કમરના દુખાવા થી અલગ પાડે છે:
દુખાવાનું સ્થાન: સામાન્ય કમરનો દુખાવો એક જ જગ્યાએ સ્થિર રહે છે. જ્યારે પથરીનો દુખાવો કમરના કિનારે (ફ્લેન્ક એરિયા) થી શરૂ થઈને ધીરે ધીરે પેટના નીચેના ભાગમાં અથવા સાથળ સુધી ફેલાય છે.
દુખાવાની તીવ્રતા: આ દુખાવો ‘લહેરો’ ની જેમ આવે છે. એટલે કે, ક્યારેક તે અચાનક અત્યંત અસહ્ય થઈ જાય છે અને થોડીવારમાં હળવો પડી જાય છે.
સ્થિતિ બદલવાથી અસર: સ્નાયુઓનો દુખાવો આરામ કરવાથી કે પોઝિશન બદલવાથી ઓછો થાય છે, પરંતુ પથરીના દુખાવામાં દર્દીને કોઈ પણ પોઝિશનમાં આરામ મળતો નથી.
શા માટે થાય છે આટલો તેજ દુખાવો?
જ્યારે પથરી કિડનીમાંથી નીકળીને પેશાબની નળી (Ureter) માં ફસાઈ જાય છે, ત્યારે પેશાબનો પ્રવાહ અવરોધાય છે. આના કારણે કિડનીમાં દબાણ વધે છે અને સોજો આવે છે. આ દબાણ જ તેજ પીડામાં પરિણમે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે પથરી નાની હોય કે મોટી, તેનો દુખાવો કોઈ પણ સમયે ઉપડી શકે છે.
અન્ય મહત્વના લક્ષણો
જો કમરના દુખાવાની સાથે નીચે મુજબના લક્ષણો દેખાય, તો તરત જ ડૉક્ટરનો સંપર્ક કરવો જોઈએ:
પેશાબ કરતી વખતે બળતરા થવી.
વારંવાર પેશાબ કરવાની ઈચ્છા થવી.
ઉબકા અથવા ઉલટી થવી.
પેશાબમાં લોહી દેખાવું અથવા પેશાબનો રંગ ડાર્ક થઈ જવો.
શા માટે વધી રહ્યા છે પથરીના કેસો?
ભારત જેવા ગરમ દેશમાં ‘ડિહાઈડ્રેશન’ (પાણીની અછત) પથરીનું મુખ્ય કારણ છે. ઓછું પાણી પીવું, ખોરાકમાં વધુ પડતું મીઠું કે ખાંડ લેવી, મેદસ્વીતા અને ડાયાબિટીસ જેવી સમસ્યાઓ પથરીનું જોખમ વધારે છે. નિષ્ણાતો ચેતવણી આપે છે કે ડૉક્ટરની સલાહ વગર વધુ પડતી પેઈનકિલર્સ લેવાથી કિડનીને કાયમી નુકસાન થઈ શકે છે.
સારવાર હવે થઈ સરળ
આધુનિક તબીબી વિજ્ઞાનને કારણે હવે પથરીની સારવાર ખૂબ જ સરળ બની છે. ડૉ. ભટનાગર જણાવે છે કે હવે કોઈ પણ પ્રકારના મોટા ચીરા વગર લેસર ટેકનિક અથવા એન્ડોસ્કોપી દ્વારા પથરીને તોડીને કાઢી શકાય છે. આ ટેકનિકથી દર્દી ખૂબ જ ઝડપથી રિકવર થઈ જાય છે.
