US Iran War: અમેરિકા-ઈરાન તણાવ: “અમારું નેતૃત્વ સંકટમાં છે”, શું ઈરાને વ્હાઇટ હાઉસ પાસે મદદ માંગી?
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના રાજદ્વારી સંબંધોમાં લાંબા સમયથી મડાગાંઠ પ્રવર્તી રહી છે. આ ગંભીર તણાવ વચ્ચે, અમેરિકાના પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે એક સનસનાટીભર્યો દાવો કરીને વૈશ્વિક રાજકારણમાં ગરમાવો લાવી દીધો છે. ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, તેહરાન (ઈરાન) અત્યારે અત્યંત કપરા સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે અને તેમણે વ્હાઇટ હાઉસનો સંપર્ક કરીને હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) ફરીથી ખોલવા માટે વિનંતી કરી છે.
ટ્રમ્પનો સોશિયલ મીડિયા પર ધડાકો
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે તેમના સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘Truth Social’ પર એક પોસ્ટ શેર કરતા જણાવ્યું હતું કે, ઈરાને અમેરિકાને જાણ કરી છે કે તેઓ હાલમાં “પતન” (Collapse) ની સ્થિતિમાં છે. ટ્રમ્પના દાવા મુજબ, ઈરાની નેતૃત્વ અત્યારે આંતરિક સંઘર્ષ અને આર્થિક પતન સામે ઝઝૂમી રહ્યું છે, જેના કારણે તેમણે વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા હોર્મુઝ જળમાર્ગને ખોલવા માટે અપીલ કરી છે.
ટ્રમ્પે વધુમાં ઉમેર્યું કે, ઈરાન હાલમાં “ગંભીર નેતૃત્વ સંકટ” નો સામનો કરી રહ્યું છે. જોકે, આશ્ચર્યની વાત એ છે કે ટ્રમ્પે આ સંદેશ કયા માધ્યમથી અથવા કયા સત્તાવાર ચેનલો દ્વારા મળ્યો છે, તેની કોઈ સ્પષ્ટતા કરી નથી. તેમણે એમ પણ કહ્યું કે, જો યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે તો તેહરાન આ સ્થિતિમાંથી બહાર આવી શકે છે, પરંતુ હાલની પરિસ્થિતિ અત્યંત નાજુક છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીનું મહત્વ અને ઈરાનનું મૌન
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ તેલ માર્ગોમાંથી એક છે. વિશ્વના કુલ તેલ પુરવઠાનો મોટો હિસ્સો અહીંથી પસાર થાય છે. જો આ માર્ગમાં કોઈ પણ પ્રકારનો અવરોધ આવે, તો વૈશ્વિક સ્તરે તેલના ભાવમાં મોટો ઉછાળો આવી શકે છે. ઈરાન અવારનવાર આ માર્ગ બંધ કરવાની ધમકી આપીને પશ્ચિમી દેશો પર દબાણ બનાવતું રહ્યું છે.
પરંતુ ટ્રમ્પના આ દાવા અંગે ઈરાન તરફથી હજુ સુધી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા કે પુષ્ટિ મળી નથી. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે ઈરાન આ પ્રકારની નબળાઈ ક્યારેય જાહેરમાં સ્વીકારે નહીં. તેથી, ટ્રમ્પના આ નિવેદનને હાલમાં એકપક્ષીય દાવો માનવામાં આવી રહ્યો છે. આ નિવેદનથી પ્રાદેશિક અસ્થિરતા અને કૂટનીતિક ગૂંચવણો વધવાની પૂરેપૂરી શક્યતા છે.
કૂટનીતિક ગતિરોધ અને પ્રાદેશિક અસરો
વર્તમાન સમયમાં જ્યારે પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ છે, ત્યારે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન આગમાં ઘી હોમવાનું કામ કરી શકે છે. એક તરફ પરમાણુ કરારને લઈને કોઈ ઉકેલ નથી આવી રહ્યો, તો બીજી તરફ આર્થિક પ્રતિબંધોને કારણે ઈરાનની જનતામાં અસંતોષ છે.
ટ્રમ્પના દાવા જો સાચા સાબિત થાય, તો તેનો અર્થ એ થાય કે ઈરાન પર લાદવામાં આવેલા આર્થિક પ્રતિબંધોની અસર હવે તેની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી છે. જોકે, જ્યાં સુધી વ્હાઇટ હાઉસ અથવા ઈરાનનું વિદેશ મંત્રાલય આ બાબતે સ્પષ્ટતા ન કરે, ત્યાં સુધી આ માત્ર એક રાજકીય નિવેદનબાજી બનીને રહી જશે. આ ઘટનાક્રમ પર રશિયા અને ચીન જેવા દેશોની નજર પણ ટકેલી છે, કારણ કે ઈરાન સાથે તેમના વ્યૂહાત્મક સંબંધો જોડાયેલા છે.
