ગેસ કેપ્ચર એન્ડ ઇલેક્ટ્રિસિટી જનરેટર: વાયુ પ્રદૂષણને ઉર્જામાં બદલતું નવું હથિયાર
વૈજ્ઞાનિકોએ પર્યાવરણને બચાવવા માટે એક અદભૂત ઉપકરણ બનાવ્યું છે, જેને ‘ગૅસ કૅપ્ચર એન્ડ ઇલેક્ટ્રિસિટી જનરેટર’ (GCEC) નામ આપવામાં આવ્યું છે. આ ઉપકરણ હવામાં રહેલા કાર્બન ડાયોક્સાઈડ અને નાઈટ્રોજન ડાયોક્સાઈડ જેવા હાનિકારક વાયુઓને શોષી લે છે અને તેને ઉપયોગી વીજળીમાં રૂપાંતરિત કરે છે. સામાન્ય રીતે હવા શુદ્ધ કરવાની ટેકનોલોજી ચલાવવા માટે ખૂબ જ ઉર્જા ખર્ચવી પડે છે, પરંતુ આ નવી ‘ગેસ બેટરી’ ઉર્જા વાપરવાને બદલે હવામાંથી ઝેરી વાયુઓને પકડીને તેમાંથી વીજળી પેદા કરે છે. આ શોધ ક્લાયમેટ ચેન્જ સામે લડવામાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે.
આ ગેસ બેટરીની કાર્યપ્રણાલી અત્યંત આધુનિક છે. જ્યારે વાયુ પ્રદૂષકો આ ઉપકરણની સપાટીના સંપર્કમાં આવે છે, ત્યારે તેઓ તેની સાથે જોડાઈ જાય છે, જેનાથી ઉપકરણની અંદર ચાર્જ થયેલા કણોની હિલચાલ શરૂ થાય છે. આ પ્રક્રિયા કોઈપણ બાહ્ય પાવર સોર્સ વગર વીજળીનો સ્થિર પ્રવાહ પેદા કરે છે. આ ડિવાઈસને કાર્બન આધારિત સામગ્રી અને હાઈડ્રોજેલના મિશ્રણથી બનાવવામાં આવ્યું છે. અહીં પ્રદૂષણ જ એક ‘ફ્યુઅલ’ તરીકે કામ કરે છે, જેનો અર્થ છે કે જેટલું વધારે પ્રદૂષણ હશે, તેટલી જ સતત વીજળી પેદા થતી રહેશે.
આ ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ ભવિષ્યમાં ઇન્ટરનેટ ઓફ થિંગ્સ (IoT) અને એવા ઉપકરણો ચલાવવા માટે થઈ શકે છે જેમને ઓછી ઉર્જાની જરૂર હોય છે. ખાસ કરીને ઉદ્યોગોમાં જ્યાં ચીમનીમાંથી વધુ ધુમાડો નીકળે છે, ત્યાં આ ગેસ બેટરી લગાડવાથી પ્રદૂષણ પણ ઘટશે અને પ્લાન્ટ માટે વધારાની વીજળી પણ પેદા થશે. સંશોધકો માને છે કે આનાથી દેશોને તેમના કાર્બન ન્યુટ્રલ લક્ષ્યો હાંસલ કરવામાં મોટી મદદ મળશે અને સસ્ટેનેબલ એનર્જી સિસ્ટમ એટલે કે ટકાઉ ઉર્જા વ્યવસ્થા બનાવવામાં ભારત અને વિશ્વને એક નવી દિશા મળશે.
GCEC ટેકનોલોજી: આ એક ગેસ બેટરી છે જે પ્રદૂષણને વીજળીમાં બદલે છે.
ઉર્જાની બચત: હવા શુદ્ધ કરવા માટે આ ડિવાઈસ ઉર્જા લેવાને બદલે ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે.
કાર્ય કરવાની પદ્ધતિ: વાયુ પ્રદૂષકો ડિવાઈસની સપાટી પર આવતા જ ચાર્જ થયેલા કણો વીજળી પેદા કરે છે.
મુખ્ય સામગ્રી: આ ઉપકરણ કાર્બન મટીરિયલ અને હાઈડ્રોજેલની મદદથી તૈયાર કરવામાં આવ્યું છે.
ભવિષ્યનો ઉપયોગ: આનો ઉપયોગ ઉદ્યોગોમાં પ્રદૂષણ ઘટાડવા અને નાના ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ પાવર કરવા માટે થશે.
