માત્ર 6 અઠવાડિયાનો સ્ટોક: હોર્મુઝની સામુદ્રધુની બંધ થતા યુરોપમાં વિમાનના ઈંધણની ભારે અછત
ઈરાન અને ઈઝરાયેલ વચ્ચે વધતા તણાવને કારણે વૈશ્વિક ઉર્જા બજારમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે, જેના કારણે હવે હવાઈ મુસાફરી પર સંકટના વાદળો ઘેરાયા છે. ઇન્ટરનેશનલ એનર્જી એજન્સી (IEA) એ ચેતવણી આપી છે કે યુરોપ પાસે હવે કદાચ માત્ર છ અઠવાડિયાનો જ જેટ ફ્યુઅલ (વિમાનનું ઈંધણ) સ્ટોક બચ્યો છે. જો મધ્ય પૂર્વથી આવતો પુરવઠો વહેલી તકે પુનઃસ્થાપિત કરવામાં નહીં આવે, તો જૂન મહિના સુધીમાં સ્થિતિ અત્યંત ગંભીર બની શકે છે.
ગલ્ફ દેશોમાંથી જેટ ફ્યુઅલ લાવવા માટેનો સૌથી મહત્વનો માર્ગ ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ છેલ્લા છ અઠવાડિયાથી પ્રભાવિત થયો છે, જેના કારણે સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ ગઈ છે. આ જ કારણ છે કે જેટ ફ્યુઅલના ભાવમાં ધરખમ વધારો થઈ રહ્યો છે. IEA ના વડા ફતેહ બિરોલના જણાવ્યા અનુસાર, જો આ પરિસ્થિતિ લાંબો સમય ચાલશે તો ઘણી એરલાઈન્સે તેમની ઉડાનો ફરજિયાતપણે રદ કરવી પડશે.
વૈકલ્પિક સપ્લાય માટેના પ્રયાસો
IEA ના અહેવાલ મુજબ, યુરોપ અગાઉ તેની જરૂરિયાતનું લગભગ 75 ટકા જેટ ફ્યુઅલ મધ્ય પૂર્વના દેશોમાંથી આયાત કરતું હતું. હવે આ ખોટને ભરપાઈ કરવા માટે યુરોપિયન દેશો અમેરિકા અને નાઇજીરિયા જેવા દેશો તરફ મીટ માંડી રહ્યા છે. જોકે, નિષ્ણાતો માને છે કે આ દેશો મધ્ય પૂર્વ જેટલો વિશાળ જથ્થો પૂરો પાડી શકશે નહીં.
જો યુરોપ તેની મધ્ય પૂર્વની આયાતનો 50 ટકા હિસ્સો પણ પૂરો કરવામાં નિષ્ફળ રહેશે, તો કેટલાક મોટા એરપોર્ટ્સ પર ઈંધણ ખૂટી જશે. બ્રિટન સરકારે જણાવ્યું છે કે તેઓ એરલાઈન્સ અને સપ્લાયર્સ સાથે સતત સંપર્કમાં છે. હાલમાં યુકેમાં સ્થિતિ નિયંત્રણમાં છે, પરંતુ લાંબા ગાળાની ચિંતા હજુ પણ યથાવત છે.
એરલાઈન્સ પર આર્થિક બોજ અને ફ્લાઈટ્સ રદ
વધતા ઈંધણના ભાવે એરલાઈન્સની કમર તોડી નાખી છે. એપ્રિલ મહિનામાં જેટ ફ્યુઅલની કિંમત રેકોર્ડબ્રેક $1,838 (આશરે ₹1.53 લાખ) પ્રતિ ટન પર પહોંચી ગઈ છે, જે અગાઉ $831 (આશરે ₹70,000) ની આસપાસ હતી. કોઈપણ એરલાઇન માટે ઈંધણનો ખર્ચ તેના કુલ સંચાલન ખર્ચના 20 થી 40 ટકા જેટલો હોય છે.
આ આર્થિક બોજને કારણે ઘણી કંપનીઓએ આકરા પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે. ‘EasyJet’ એ માર્ચ મહિનામાં જ ઈંધણ પર મોટો વધારાનો ખર્ચ કર્યો હતો, જ્યારે ‘KLM’ એ વધતી જતી ખર્ચ મર્યાદાને કારણે આવતા મહિને યુરોપમાં તેની 160 ફ્લાઈટ્સ રદ કરવાની જાહેરાત કરી દીધી છે. યુરોપિયન કમિશને સ્વીકાર્યું છે કે ભલે અત્યારે ઈંધણની અછતના દેખીતા સંકેતો ન હોય, પરંતુ ભવિષ્યમાં સપ્લાયની ગંભીર સમસ્યાઓ ચોક્કસપણે સર્જાઈ શકે છે.
