મિડલ ઈસ્ટ તણાવ વચ્ચે ભારતનું મોરિશસ માટે મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય
મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલી રહેલા તણાવ અને તેલ પુરવઠા પર ઊભા થયેલા સંકટ વચ્ચે ભારતે એક મહત્વપૂર્ણ રાજદ્વારી અને વ્યૂહાત્મક પગલું ભર્યું છે. વિદેશ મંત્રી S. Jaishankarએ જાહેર કર્યું છે કે ભારત ટૂંક સમયમાં Mauritiusને તેલ અને ગેસ સપ્લાય કરવા માટે એક મહત્વપૂર્ણ કરારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યું છે. આ નિર્ણયથી માત્ર મોરિશસની ઊર્જા સુરક્ષા મજબૂત થશે નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સ્તરે ભારતની ભૂમિકા પણ વધુ સશક્ત બનશે.
9મા હિન્દ મહાસાગર સંમેલનમાં હાજરી આપવા ગયેલા એસ. જયશંકરે મોરિશસના પ્રધાનમંત્રી Navin Ramgoolam સાથે દ્વિપક્ષીય ચર્ચા કરી. તેમણે જણાવ્યું કે મિડલ ઈસ્ટમાં ચાલતા સંઘર્ષ અને Strait of Hormuzમાં વધેલા તણાવે વિશ્વને બતાવી દીધું છે કે વ્યૂહાત્મક ભાગીદારી કેટલી જરૂરી છે. હોર્મુઝ માર્ગથી વિશ્વના લગભગ પાંચમા ભાગનું તેલ પસાર થાય છે, અને ત્યાં કોઈ પણ અવરોધ ઊભો થાય તો વૈશ્વિક બજારમાં કિંમતો ઝડપથી વધી શકે છે. આવી પરિસ્થિતિમાં ભારત દ્વારા મોરિશસને તેલ પૂરું પાડવાનું પગલું તેની અર્થવ્યવસ્થાને સ્થિરતા આપશે.
ભારત માત્ર પરંપરાગત ઊર્જા પૂરવઠા સુધી સીમિત નથી રહ્યું, પરંતુ મોરિશસને સ્વચ્છ ઊર્જા તરફ આગળ વધવામાં પણ મદદ કરી રહ્યું છે. ભારતની એક જાહેર ક્ષેત્રની કંપની મોરિશસમાં પહેલો ફ્લોટિંગ સોલર પ્રોજેક્ટ વિકસાવી રહી છે. સાથે જ, ભારત દ્વારા ઇલેક્ટ્રિક બસોની છેલ્લી કન્સાઇનમેન્ટ પણ ટૂંક સમયમાં મોરિશસને આપવામાં આવશે, જેથી ત્યાંનું જાહેર પરિવહન વધુ પર્યાવરણમૈત્રી બની શકે. બંને દેશ International Solar Alliance અને Global Biofuels Alliance મારફતે સોલર એનર્જી અને બાયોફ્યુઅલ ક્ષેત્રે સહકાર વધારી રહ્યા છે.
છેલ્લા એક વર્ષમાં ભારત અને મોરિશસના સંબંધોમાં નોંધપાત્ર મજબૂતી આવી છે. પ્રધાનમંત્રી Narendra Modiની મુલાકાત પછી બંને દેશોએ પોતાના સંબંધોને “એન્હાન્સ્ડ સ્ટ્રેટેજિક પાર્ટનરશિપ”નું દરજ્જો આપ્યો છે. ભારતે મોરિશસના વિકાસ માટે વિશેષ આર્થિક પેકેજની જાહેરાત પણ કરી છે, જે બંને દેશોની ભાગીદારીને વધુ ઊંડાણ આપે છે.
હાલની સ્થિતિમાં મિડલ ઈસ્ટમાં United States અને Iran વચ્ચે બે અઠવાડિયાના તાત્કાલિક યુદ્ધવિરામ પર સહમતિ થઈ છે અને હવે Pakistanમાં શાંતિ ચર્ચા થવાની છે. છતાં પરિસ્થિતિ હજુ નાજુક છે. આ અનિશ્ચિતતાને ધ્યાનમાં રાખીને ભારતે મોરિશસ સાથે સમુદ્રી સુરક્ષા, આરોગ્ય, શિક્ષણ અને ક્ષમતા નિર્માણ જેવા ક્ષેત્રોમાં સહકાર વધુ મજબૂત કરવાની પ્રતિબદ્ધતા વ્યક્ત કરી છે.
