Health Care: જો તમને તમારા પેશાબમાં લોહી દેખાય તો સાવધ રહો: ક્યારે પરીક્ષણ કરાવવું અને તેનું કારણ શું હોઈ શકે છે
પેશાબમાં લોહી આવવું એ સામાન્ય સ્થિતિ માનવામાં આવતી નથી. ક્યારેક તે પેશાબની નળીઓનો વિસ્તાર ચેપ અથવા કિડનીમાં પથરીને કારણે થઈ શકે છે, પરંતુ કેટલાક કિસ્સાઓમાં, તે ગંભીર બીમારીનું લક્ષણ પણ હોઈ શકે છે. દિલ્હીની સફદરજંગ હોસ્પિટલના સિનિયર રેસિડેન્ટ ડૉ. દીપક કુમાર સુમનના જણાવ્યા અનુસાર, લોકો ઘણીવાર પેશાબ સંબંધિત સમસ્યાઓને હળવાશથી લે છે.
પેશાબમાં દુર્ગંધ આવવી, પેશાબ દરમિયાન બળતરા થવી અથવા વારંવાર પેશાબ આવવો જેવા લક્ષણોને સામાન્ય માનીને ઘણીવાર અવગણવામાં આવે છે. જોકે, પેશાબમાં લોહી આવવું એ એક એવી નિશાની છે જેને ક્યારેય અવગણવી જોઈએ નહીં. તે અંતર્ગત સમસ્યાનું સ્પષ્ટ સૂચક હોઈ શકે છે.
પેશાબમાં લોહીનું કારણ શું છે?
પેશાબમાં લોહી આવવાના ઘણા સંભવિત કારણો છે. સૌથી સામાન્ય પેશાબની નળીઓનો વિસ્તાર ચેપ (UTI) છે. કિડનીમાં પથરી પણ પેશાબમાં લોહી લાવી શકે છે, કારણ કે તે પેશાબની નળીઓને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
અમુક દવાઓની આડઅસરો, પ્રોસ્ટેટ સમસ્યાઓ અને મૂત્રાશયમાં બળતરા પણ આ માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે. આ હંમેશા કેન્સરની નિશાની નથી, પરંતુ જો રક્તસ્રાવ વારંવાર થાય છે અથવા લાંબા સમય સુધી ચાલુ રહે છે, તો પરીક્ષણ જરૂરી બની જાય છે.
ક્યારે કેન્સરનું લક્ષણ હોઈ શકે છે અને શું કરવું?
ડૉ. દીપકના મતે, પેશાબમાં લોહી આવવું એ કિડનીના કેન્સરનું ચોક્કસ સંકેત નથી. જો કે, જો તેની સાથે સતત પીઠનો દુખાવો, અસ્પષ્ટ વજન ઘટાડવું અથવા વારંવાર રક્તસ્ત્રાવ જેવા અન્ય લક્ષણો હોય, તો તે ગંભીર સ્થિતિ સૂચવી શકે છે. આવા કિસ્સાઓમાં, તાત્કાલિક પરીક્ષણ કરાવવું જોઈએ જેથી જો કેન્સર હાજર હોય, તો તે તેના પ્રારંભિક તબક્કામાં શોધી શકાય.
પરીક્ષણ સામાન્ય રીતે પેશાબ પરીક્ષણ અને અલ્ટ્રાસાઉન્ડથી શરૂ થાય છે. કેટલાક ગંભીર કિસ્સાઓમાં, સિસ્ટોસ્કોપીની જરૂર પડી શકે છે. જો પેશાબમાં લોહી એક કે બે દિવસથી વધુ સમય સુધી ચાલુ રહે, તો તાત્કાલિક ડૉક્ટરની સલાહ લેવી જરૂરી છે.
નિવારણ માટે, દરરોજ ઓછામાં ઓછું 7 ગ્લાસ પાણી પીવો, લાંબા સમય સુધી પેશાબ રોકી રાખવાનું ટાળો, અને ચેપના કોઈપણ ચિહ્નો દેખાય કે તરત જ સારવાર લો. સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે પેશાબમાં લોહીને ક્યારેય અવગણવું નહીં, કારણ કે સમયસર નિદાન અને સારવાર મોટી બીમારીઓને અટકાવી શકે છે.
