AI ના યુગમાં સત્ય અને અસત્ય ઓળખવું કેમ મુશ્કેલ છે?
આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) એ આપણા જીવનને સરળ બનાવ્યું છે, પરંતુ તેના દુરુપયોગથી નવા પડકારો પણ ઉભા થયા છે. ખાસ કરીને ડીપફેક ટેકનોલોજીએ સત્ય અને અસત્ય વચ્ચેની રેખા ઝાંખી કરી દીધી છે. સોશિયલ મીડિયા પર ફરતા ઘણા વિડિઓઝ અને ફોટા એટલા વાસ્તવિક લાગે છે કે સામાન્ય લોકો સરળતાથી તેને સાચા માની લે છે.
આવા સમયે, આપણે નકલી સામગ્રી ઓળખવાનું શીખવું અને તેને ચકાસ્યા વિના શેર કરવાનું ટાળવું ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે.
ડીપફેક શું છે અને તે શા માટે ખતરનાક છે?
ડીપફેક એ એક AI-આધારિત તકનીક છે જેમાં મશીન લર્નિંગ મોડેલો નકલી વિડિઓઝ અથવા ઑડિઓ બનાવવા માટે વ્યક્તિના ચહેરા, અવાજ અને શારીરિક ભાષાની નકલ કરે છે.
આ તકનીકનો ઉપયોગ આ માટે થઈ શકે છે:
- ખોટા રાજકીય નિવેદનો બનાવવા
- સેલિબ્રિટીઝ અથવા સામાન્ય લોકોને નુકસાન પહોંચાડવું
- સાયબર છેતરપિંડી અને બ્લેકમેલ
- અફવાઓ ફેલાવવી
જ્યારે આવા વિડિઓઝ વાયરલ થાય છે, ત્યારે તે સામાજિક અશાંતિ, ગેરસમજ અને ગંભીર પ્રતિષ્ઠાને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.
ચહેરાના હાવભાવ અને શારીરિક ભાષા પર ધ્યાન આપો
નકલી વિડિઓમાં તમને કેટલાક સૂક્ષ્મ સંકેતો દેખાઈ શકે છે:
- અસામાન્ય અથવા ભાગ્યે જ આંખ ઝબકવી
- હોઠની ગતિવિધિઓ જે અવાજ સાથે સંપૂર્ણ રીતે મેળ ખાતી નથી
- ચહેરાની કિનારીઓ આસપાસ થોડી ઝાંખી પડવી
- ત્વચાના સ્વર અથવા પ્રકાશમાં અસંતુલન
- ગરદન અને ચહેરાના હલનચલનમાં અસામાન્યતાઓ
- ધીમી ગતિમાં વિડિઓ જોતી વખતે આવી ભૂલો ઘણીવાર વધુ સ્પષ્ટ થાય છે.
વોઇસ અને લિપ-સિંક તપાસવી
ડીપફેક ઑડિઓમાં અવાજો ક્યારેક સપાટ, રોબોટિક અથવા અકુદરતી સંભળાઈ શકે છે.
નોંધ:
- શું અવાજ અને હોઠની ગતિવિધિઓમાં થોડો તફાવત છે?
- શું પૃષ્ઠભૂમિ અવાજ અને મુખ્ય અવાજ વચ્ચેનું સુમેળ સચોટ છે?
- શું ભાવનાત્મક વધઘટ કુદરતી લાગે છે?
જો કંઈક અસામાન્ય લાગે છે, તો તરત જ વિડિઓ પર વિશ્વાસ ન કરો.
સ્રોતની ચકાસણી કરવી મહત્વપૂર્ણ છે
કોઈપણ સનસનાટીભર્યા વિડિઓ જોયા પછી તરત જ તેને શેર કરવાનું ટાળો. પ્રથમ, તપાસો:
- શું તે વિશ્વસનીય સમાચાર પ્લેટફોર્મ પર પ્રકાશિત થાય છે?
- શું આ વાતની પુષ્ટિ વ્યક્તિ કે સંસ્થાના સત્તાવાર એકાઉન્ટ પર થઈ છે?
- શું ગુગલ સર્ચ કે રિવર્સ ઈમેજ સર્ચ પરથી થાય છે કે આ કન્ટેન્ટનો ઉપયોગ બીજે ક્યાંક થયો છે?
ઘણી વાર, જૂના વીડિયોને મૂંઝવણ ઊભી કરવા માટે નવા સંદર્ભમાં રજૂ કરવામાં આવે છે.
AI ડિટેક્શન ટૂલ્સની મદદ
આજે ઘણા ઓનલાઈન ટૂલ્સ ઉપલબ્ધ છે જે સંભવિત ચેડાં સૂચવવા માટે ઈમેજ અને વિડિયો મેટાડેટા, પિક્સેલ પેટર્ન અને એડિટિંગ સિગ્નલોનું વિશ્લેષણ કરે છે.
જ્યારે આ ટૂલ્સ સંપૂર્ણપણે સચોટ નથી, તેઓ પ્રારંભિક તબક્કે શંકાઓની પુષ્ટિ કરવામાં મદદ કરી શકે છે.
જાગૃતિ શ્રેષ્ઠ બચાવ છે
ડીપફેક્સના યુગમાં, ડિજિટલ સાક્ષરતા અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની ગઈ છે. કોઈપણ કન્ટેન્ટને આંધળી રીતે સાચી તરીકે સ્વીકારવી જોખમી બની શકે છે.
થોડી સાવધાની, ટેકનિકલ સમજણ અને શેર કરતા પહેલા ચકાસણી કરવાની ટેવ સાથે, તમે તમારી જાતને અને અન્ય લોકોને ખોટી માહિતી અને સાયબર છેતરપિંડીથી બચાવી શકો છો.
