Supreme Court: સુપ્રીમ કોર્ટે RERA પર કડક ટિપ્પણી કરી, રાજ્યોને પૂછ્યું કે તેનો હેતુ શું છે
સુપ્રીમ કોર્ટે ગુરુવારે એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન રિયલ એસ્ટેટ રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી (RERA) ની કામગીરી પર કડક ટિપ્પણીઓ કરી હતી. કોર્ટે કહ્યું હતું કે જો કોઈ નિયમનકારી સંસ્થા તેના મૂળ હેતુને પૂર્ણ કરવામાં અસમર્થ હોય અને ડિફોલ્ટર બિલ્ડરો પ્રત્યે ઉદાર હોય તેવું લાગે, તો તેના અસ્તિત્વ પર પુનર્વિચાર કરવો પડી શકે છે.
મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંત અને ન્યાયાધીશ જોયમાલિયા બાગચીની બનેલી બેન્ચે સુનાવણી દરમિયાન કહ્યું હતું કે રાજ્યોએ RERA ની સ્થાપના કયા હેતુ માટે કરવામાં આવી હતી અને તે ખરેખર ઘર ખરીદનારાઓના હિતોનું રક્ષણ કરી રહી છે કે કેમ તેનું ગંભીરતાથી મૂલ્યાંકન કરવું જોઈએ. નિયમનકારની ભૂમિકા અને અસરકારકતા અંગે ઉઠાવવામાં આવી રહેલા પ્રશ્નોના સંદર્ભમાં કોર્ટની ટિપ્પણીઓ આવી હતી.
RERA ના ઉદ્દેશ્યો અને વર્તમાન પડકારો
RERA ની સ્થાપના રિયલ એસ્ટેટ (નિયમન અને વિકાસ) અધિનિયમ, 2016 હેઠળ કરવામાં આવી હતી. તેનો હેતુ રિયલ એસ્ટેટ ક્ષેત્રમાં પારદર્શિતા લાવવા, પ્રોજેક્ટ્સની સમયસર નોંધણી સુનિશ્ચિત કરવાનો અને ઘર ખરીદનારાઓને કાનૂની રક્ષણ પૂરું પાડવાનો હતો. આ કાયદા હેઠળ, બિલ્ડરોને પ્રોજેક્ટ સમયમર્યાદા, ભંડોળના ઉપયોગ અને બાંધકામની સ્થિતિ વિશે સ્પષ્ટ માહિતી પૂરી પાડવાનો આદેશ આપવામાં આવ્યો છે.
જોકે, ઘણા રાજ્યોમાં RERA ની કામગીરી અંગે સમયાંતરે ફરિયાદો સામે આવી છે – જેમ કે ઓર્ડરના અમલીકરણમાં વિલંબ, પેન્ડિંગ અપીલો અને ખરીદદારોને સમયસર રાહતનો અભાવ. વ્યાપક અસંતોષની આ પૃષ્ઠભૂમિ સામે સુપ્રીમ કોર્ટની તાજેતરની ટિપ્પણીઓને મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
શિમલાથી ધર્મશાળામાં કાર્યાલયના સ્થાનાંતરણ અંગે વિવાદ
હિમાચલ પ્રદેશ સંબંધિત એક કેસની સુનાવણી દરમિયાન આ ટિપ્પણી આવી હતી. રાજ્ય સરકારે RERA કાર્યાલયને શિમલાથી ધર્મશાળામાં સ્થાનાંતરિત કરવા માટે એક સૂચના જારી કરી હતી. આ નિર્ણયને પડકારવામાં આવ્યો હતો, અને મામલો હિમાચલ પ્રદેશ હાઇકોર્ટમાં પહોંચ્યો હતો.
હાઇકોર્ટે 13 જૂન, 2025 ના જાહેરનામા પર સ્ટે મૂક્યો હતો, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે સરકારે કાર્યાલય સ્થાનાંતરિત કરતા પહેલા વૈકલ્પિક વ્યવસ્થા અને વહીવટી માળખા અંગે પૂરતી સ્પષ્ટતા આપી નથી. કોર્ટે એ પણ નોંધ્યું હતું કે અન્ય બોર્ડ અને કોર્પોરેશનોમાં 18 આઉટસોર્સ કર્મચારીઓને સમાવવાનો પ્રસ્તાવ RERA ની કામગીરીને અસર કરી શકે છે.
સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આદેશને ઉલટાવી દીધો
ગુરુવારે, સુપ્રીમ કોર્ટે હાઈકોર્ટના આદેશને ઉલટાવી દીધો અને રાજ્ય સરકારને RERA ઓફિસને ધર્મશાળામાં ખસેડવાની મંજૂરી આપી. જોકે, સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે આ પ્રક્રિયાથી સામાન્ય લોકોને, ખાસ કરીને પેન્ડિંગ કેસોમાં રાહતની રાહ જોઈ રહેલા ઘર ખરીદનારાઓને કોઈ અસુવિધા ન થવી જોઈએ.
બેન્ચે નિર્દેશ આપ્યો કે માત્ર RERAનું મુખ્ય કાર્યાલય જ નહીં પરંતુ અપીલ ટ્રિબ્યુનલને પણ ધર્મશાળામાં ખસેડવામાં આવે, જેથી અપીલ દાખલ કરનારા પક્ષકારોને અલગ અલગ સ્થળોએ ભટકવું ન પડે. કોર્ટે વહીવટી સુવિધા તેમજ ન્યાયિક સુલભતાને પ્રાથમિકતા આપવાની જરૂરિયાત પર ભાર મૂક્યો.
રાજ્ય સરકાર વતી વરિષ્ઠ વકીલ માધવી દિવાને દલીલ કરી. નોંધનીય છે કે આવા જ એક કેસમાં, સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉ હિમાચલ પ્રદેશ પછાત વર્ગ આયોગના મુખ્ય મથકને શિમલાથી ધર્મશાળા ખસેડવા પર હાઈકોર્ટનો સ્ટે ઉઠાવી લીધો હતો.
વ્યાપક અસર શું હોઈ શકે?
સુપ્રીમ કોર્ટની કઠોર ટિપ્પણીઓ હિમાચલ પ્રદેશ સુધી મર્યાદિત નથી. તે RERA ની કામગીરી, જવાબદારી અને અસરકારકતા વિશે દેશભરમાં નવી ચર્ચા જગાવી શકે છે. જો રાજ્યોને RERA ના માળખા અને કામગીરીમાં સુધારો કરવા માટે પગલાં લેવાની ફરજ પાડવામાં આવે, તો તે લાંબા ગાળે ઘર ખરીદનારાઓ માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
એકંદરે, આ કેસ ફક્ત ઓફિસ સ્થાનાંતરણનો વિવાદ નથી, પરંતુ નિયમનકારી સંસ્થાઓની જવાબદારી અને સાચા હેતુ પર પુનર્વિચારણાને પણ પ્રેરે છે.
