GST: સંસદમાં GST પર ગરમાગરમ ચર્ચા, નાણામંત્રીએ તથ્યપૂર્ણ જવાબો આપ્યા
સંસદમાં તાજેતરમાં GST પર ગરમાગરમ ચર્ચા જોવા મળી. લોકસભાના એક સાંસદે સરકાર પર દૂધ, શિક્ષણ અને રોજિંદા જીવનજરૂરિયાતો જેવી મૂળભૂત જરૂરિયાતો પર કર લાદવાનો આરોપ લગાવ્યો. સાંસદે દાવો કર્યો કે પેન્સિલ, શાર્પનર અને દૂધ જેવી આવશ્યક વસ્તુઓ પર પણ હવે કર લાદવામાં આવી રહ્યો છે, જેના કારણે જનતા પર બોજ વધી રહ્યો છે.
નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ગૃહમાં આ આરોપોનો વિગતવાર જવાબ આપતા કહ્યું કે હકીકતોનું વિકૃતીકરણ અત્યંત દુર્ભાગ્યપૂર્ણ છે. તેમણે ઉમેર્યું કે ખોટી માહિતી ફેલાવવાથી ગૃહને ગેરમાર્ગે દોરવામાં આવે છે, પરંતુ લોકોમાં મૂંઝવણ પણ ઉભી થાય છે.
દૂધ અને ડેરી ઉત્પાદનો પરના નિયમો શું છે?
નાણામંત્રીએ સ્પષ્ટતા કરી કે 1 જુલાઈ, 2017 ના રોજ GST લાગુ થયા પછી, તાજા દૂધ પર કોઈ GST લાદવામાં આવ્યો નથી. તે સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે.
જોકે, ડેરી ઉત્પાદનો સાથે પરિસ્થિતિ અલગ છે. ઘી, માખણ અને ચીઝ જેવા પ્રોસેસ્ડ ઉત્પાદનો અગાઉ 12 ટકા ટેક્સ સ્લેબ હેઠળ આવતા હતા. સરકારના જણાવ્યા મુજબ, ૩ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૨૫ ના રોજ યોજાયેલી ૫૬મી GST કાઉન્સિલની બેઠકમાં આ વસ્તુઓ પરનો કર ઘટાડીને ૫ ટકા કરવામાં આવ્યો હતો, જેનાથી ગ્રાહકોને રાહત મળી હતી.
નિષ્ણાતો કહે છે કે બ્રાન્ડ વગરના અને પેક વગરના ખાદ્ય ઉત્પાદનો પર સામાન્ય રીતે કર લાગતો નથી, પરંતુ પેકેજ્ડ અને લેબલવાળા ઉત્પાદનો પર નિર્ધારિત દરે GST લાગુ પડે છે.
શિક્ષણ પર GST: સત્ય શું છે?
નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે પૂર્વશાળાથી ઉચ્ચતર માધ્યમિક સુધીની ઔપચારિક શિક્ષણ સેવાઓ સંપૂર્ણપણે કરમુક્ત છે. વધુમાં, માન્ય ડિગ્રી અથવા ડિપ્લોમા સુધીના અભ્યાસક્રમો પણ GSTના દાયરાની બહાર છે.
જો કે, કર નિષ્ણાતોના મતે, ખાનગી કોચિંગ સંસ્થાઓ, ઓનલાઈન પ્રમાણપત્ર અભ્યાસક્રમો અને અમાન્ય તાલીમ કાર્યક્રમો પર ૧૮ ટકા સુધીનો GST લાગુ પડી શકે છે. આનો અર્થ એ છે કે ઔપચારિક શિક્ષણ અને વ્યાવસાયિક સેવાઓ વચ્ચે સ્પષ્ટ તફાવત છે.
પેન્સિલ, શાર્પનર, ઇરેઝર, નોટબુક અને કસરત પુસ્તકો જેવી મૂળભૂત શૈક્ષણિક સામગ્રી શૂન્ય GST લાગુ કરે છે. જો કે, મોંઘા પેન, માર્કર, સ્ટેપલર અને ઓફિસ સ્ટેશનરીની અમુક શ્રેણીઓ પર કર લાગુ પડે છે.
આરોગ્ય સંભાળ અને વીમો
ગૃહમાં આરોગ્ય સંભાળ સેવાઓ પર પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. નાણામંત્રીએ જણાવ્યું હતું કે હોસ્પિટલ સારવાર અને ડોકટરો અને નર્સોની સેવાઓ પર 0% GST લાગુ પડે છે.
જોકે, જો ખાનગી હોસ્પિટલમાં ભાડે રાખેલ રૂમનો ભાવ પ્રતિ દિવસ ₹5,000 થી વધુ હોય (ICU સિવાય), તો 5% GST લાગુ થઈ શકે છે.
