Piyush Goyal: ભારત અને GCC વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર પર નવી શરૂઆત
કેન્દ્રીય વાણિજ્ય મંત્રી પીયૂષ ગોયલે ગુરુવારે એક મોટી જાહેરાત કરતા કહ્યું કે ભારત અને ગલ્ફ કોઓપરેશન કાઉન્સિલ (GCC) વચ્ચે મુક્ત વેપાર કરાર (FTA) પર વાટાઘાટો ફરી શરૂ કરવામાં આવશે. આ નિર્ણય એવા સમયે લેવામાં આવ્યો છે જ્યારે ભારતે તાજેતરમાં યુરોપિયન યુનિયન (EU) અને સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) સાથે મહત્વપૂર્ણ વેપાર કરારો પર હસ્તાક્ષર કર્યા છે.
GCC એ છ ગલ્ફ દેશોનો સમૂહ છે, જેમાં સાઉદી અરેબિયા, સંયુક્ત આરબ અમીરાત, કતાર, કુવૈત, ઓમાન અને બહેરીનનો સમાવેશ થાય છે. પીયૂષ ગોયલે જણાવ્યું હતું કે ભારત અને આ દેશો વચ્ચેના વેપાર સંબંધો હજારો વર્ષ જૂના છે. હાલમાં, આશરે 10 મિલિયન ભારતીય નાગરિકો આ દેશોમાં રહે છે અને તેમની અર્થવ્યવસ્થામાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપે છે. પ્રસ્તાવિત FTAનો હેતુ વેપારને સરળ બનાવવા, રોકાણ વધારવા અને નીતિગત સ્થિરતા સુનિશ્ચિત કરવાનો છે.
પાકિસ્તાન-સાઉદી સંરક્ષણ કરારની અસર
ભારત અને GCC વચ્ચે વાટાઘાટો ફરી શરૂ થવાનો સમય એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે પશ્ચિમ એશિયાઈ રાજકારણ ખૂબ જ સંવેદનશીલ રહે છે. સપ્ટેમ્બર 2025 માં, સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાને વ્યૂહાત્મક મ્યુચ્યુઅલ સંરક્ષણ કરાર (SMDA) પર હસ્તાક્ષર કર્યા. આ કરાર મે 2025 માં ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે લશ્કરી તણાવના થોડા મહિના પછી થયો હતો, જેને ઓપરેશન સિંદૂર તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ઉલ્લેખનીય છે કે એપ્રિલ 2025 માં પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલાના જવાબમાં, ભારતે પાકિસ્તાનમાં આતંકવાદી ઠેકાણાઓ સામે કાર્યવાહી કરી હતી. આ ઘટનાઓને કારણે પ્રાદેશિક ગતિશીલતામાં પરિવર્તન આવ્યું છે.
યુએઈ અને પાકિસ્તાન વચ્ચેના સંબંધોમાં ખટાશ
જ્યારે પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેના સંબંધો મજબૂત થઈ રહ્યા છે, ત્યારે યુએઈ અને પાકિસ્તાન વચ્ચે તણાવ સ્પષ્ટ છે. યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાનની ભારત મુલાકાતના થોડા સમય પછી, યુએઈએ પાકિસ્તાન સાથેનો એક મોટો સોદો રદ કર્યો.
પાકિસ્તાની અખબાર એક્સપ્રેસ ટ્રિબ્યુનના અહેવાલ મુજબ, ઇસ્લામાબાદ આંતરરાષ્ટ્રીય એરપોર્ટના સંચાલન સંબંધિત સોદો મુલતવી રાખવામાં આવ્યો હતો કારણ કે પાકિસ્તાન સ્થાનિક ભાગીદારને અંતિમ સ્વરૂપ આપી શક્યું ન હતું. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, પાકિસ્તાની પક્ષે સ્પષ્ટ પ્રતિભાવ માંગતો અંતિમ પત્ર મોકલ્યો હતો, પરંતુ યુએઈએ કોઈ નામાંકિત કંપનીની પુષ્ટિ કરી ન હતી. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે સાઉદી અરેબિયા સાથે પાકિસ્તાનના સંરક્ષણ કરાર પછી યુએઈ અને પાકિસ્તાન વચ્ચે અંતર વધવા લાગ્યું.
ભારત-યુએઈ વચ્ચે વધતી નિકટતા
યુએઈના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન ઝાયેદ અલ નાહ્યાનની તાજેતરની દિલ્હી મુલાકાતે ભારત-યુએઈ સંબંધોને નવી ગતિ આપી છે. મુલાકાતના થોડા કલાકો પછી, બંને દેશોએ 2032 સુધીમાં પરસ્પર વેપારને બમણો કરીને $200 બિલિયન કરવાનો લક્ષ્યાંક નક્કી કર્યો.
યુએઈ અને સાઉદી અરેબિયા ગલ્ફ દેશોમાં ભારતના સૌથી મોટા વેપારી ભાગીદારો છે. નિષ્ણાતો માને છે કે એક તરફ સાઉદી અરેબિયા સાથે પાકિસ્તાનની વધતી નિકટતા અને બીજી તરફ યુએઈના ભારત સાથેના મજબૂત સંબંધો, ગલ્ફ ક્ષેત્રમાં વ્યૂહાત્મક પ્રાથમિકતાઓમાં પરિવર્તન સૂચવે છે.
