બજેટ પહેલા સરકારનો મોટો અંદાજ, ભારતની વિકાસગાથા મજબૂત છે
કેન્દ્રીય નાણામંત્રી નિર્મલા સીતારમણે ગુરુવારે સંસદમાં આર્થિક સર્વેક્ષણ 2025-26 રજૂ કર્યું. સર્વેક્ષણમાં નાણાકીય વર્ષ 2027 માં ભારતનો GDP વૃદ્ધિદર 6.8% થી 7.2% ની રેન્જમાં રહેવાનો અંદાજ છે. આ અંદાજ ભારતના મજબૂત આર્થિક મૂળભૂત સિદ્ધાંતો અને સ્થિર વિકાસ માર્ગ દર્શાવે છે.
સર્વેક્ષણમાં જણાવાયું છે કે તાજેતરના વર્ષોમાં હાથ ધરવામાં આવેલા નીતિગત સુધારાઓની સકારાત્મક અસર હવે સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. આ સુધારાઓને કારણે દેશની મધ્યમ ગાળાની વૃદ્ધિની સંભાવના 7% ની આસપાસ પહોંચી છે. અહેવાલ મુજબ, મજબૂત સ્થાનિક માંગ અને સુધરતી મેક્રોઇકોનોમિક સ્થિરતાને કારણે આર્થિક જોખમો સંતુલિત રહે છે.
બજેટ પહેલાં આર્થિક સર્વેક્ષણ શા માટે મહત્વપૂર્ણ છે?
આ સર્વેક્ષણ 1 ફેબ્રુઆરીએ રજૂ થનારા કેન્દ્રીય બજેટ 2026-27 ના થોડા દિવસો પહેલા સંસદમાં રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આર્થિક સર્વેક્ષણમાં સરકારના પાછલા વર્ષ દરમિયાનના પ્રદર્શન, દેશની આર્થિક પરિસ્થિતિ, વિકાસની ગતિ અને મુખ્ય પડકારોનું વિગતવાર મૂલ્યાંકન પ્રદાન કરવામાં આવ્યું છે.
આ સર્વેક્ષણ વર્તમાન આર્થિક પરિસ્થિતિનો માત્ર એક ટૂંકસાર જ નથી આપતું પણ આગામી નાણાકીય વર્ષ માટે સરકારની નીતિગત પ્રાથમિકતાઓ માટે દિશા પણ નક્કી કરે છે. વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતાઓ વચ્ચે, આ દસ્તાવેજ બજેટ રૂપરેખાને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ફુગાવા પર રાહતના સંકેતો
આર્થિક સર્વેક્ષણમાં જણાવાયું છે કે પુરવઠા-બાજુના સુધારા અને GST દરોના તર્કસંગતકરણને કારણે, આગામી સમયગાળામાં ફુગાવો નિયંત્રણમાં રહેવાની શક્યતા છે. સરકાર માને છે કે આનાથી ભાવ દબાણ મર્યાદિત થશે અને ગ્રાહકોને રાહત મળતી રહેશે.
ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્ર વૃદ્ધિનું એન્જિન બને છે
આર્થિક સર્વેક્ષણ ખાસ કરીને ભારતના ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રની ઝડપી પ્રગતિ પર પ્રકાશ પાડે છે.
નાણાકીય વર્ષ 2022 માં, તે ભારતની સાતમી સૌથી મોટી નિકાસ શ્રેણી હતી, પરંતુ નાણાકીય વર્ષ 2025 સુધીમાં, તે ત્રીજી સૌથી મોટી અને સૌથી ઝડપથી વિકસતી નિકાસ શ્રેણી બની ગઈ છે.
નાણાકીય વર્ષ 2026 ના પ્રથમ છ મહિનામાં ઇલેક્ટ્રોનિક્સ નિકાસ $22.2 બિલિયન સુધી પહોંચી ગઈ. વર્તમાન ગતિને જોતાં, આ ક્ષેત્ર ટૂંક સમયમાં ભારતનું બીજું સૌથી મોટું નિકાસ ક્ષેત્ર બની શકે છે.
અહેવાલ મુજબ, આ ઉછાળો મુખ્યત્વે સ્થાનિક ઉત્પાદનમાં, ખાસ કરીને મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદનમાં ઝડપી વૃદ્ધિને કારણે થયો છે.
મોબાઇલ ફોન ઉત્પાદનનું મૂલ્ય, જે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૧૫માં આશરે ₹૧૮,૦૦૦ કરોડ હતું, તે નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ સુધીમાં વધીને ₹૫.૪૫ લાખ કરોડ થવાનો અંદાજ છે. આ લગભગ ૩૦ ગણો વધારો ‘મેક ઇન ઇન્ડિયા’ અને ભારતની ઉત્પાદન શક્તિના મહત્વને પ્રતિબિંબિત કરે છે.
