IMEI ચેડાં પર DoT કડક વલણ અપનાવે છે: હવે તેના માટે ત્રણ વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે
ટેલિકોમ્યુનિકેશન વિભાગ (DoT) એ સ્પષ્ટતા કરી છે કે મોબાઇલ ફોનના 15-અંકના IMEI નંબર અથવા અન્ય કોઈપણ ટેલિકોમ ઓળખકર્તા સાથે છેડછાડ કરવી હવે ગંભીર ગુનો ગણવામાં આવશે. તે એક બિન-જામીનપાત્ર ગુનો છે જેમાં મહત્તમ ત્રણ વર્ષની જેલ, ₹50 લાખ સુધીનો દંડ અથવા બંને સજા થઈ શકે છે. આ સરકારી કાર્યવાહીનો હેતુ ટેલિકોમ નેટવર્કની સુરક્ષાને મજબૂત બનાવવા અને નકલી ઉપકરણોને રોકવાનો છે.
ઉત્પાદકો અને વેચાણકર્તાઓને ચેતવણી
DoT એ મોબાઇલ કંપનીઓ, બ્રાન્ડ માલિકો, આયાતકારો અને વેચાણકર્તાઓને વિગતવાર સલાહ જારી કરી છે. તેમાં જણાવાયું છે કે કોઈપણ ટેલિકોમ ઓળખકર્તા સાથે છેડછાડ કરવા પર ટેલિકોમ અધિનિયમ 2023 હેઠળ કડક દંડ થાય છે. વિભાગે દરેકને કાનૂની આવશ્યકતાઓનું પાલન કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે.
સરકારે એમ પણ કહ્યું કે IMEI સાથે છેડછાડ કરવાથી કાયદા અમલીકરણ એજન્સીઓ માટે ગુનેગારોને શોધવાનું મુશ્કેલ બને છે. તેથી, IMEI નોંધણી અને સંબંધિત પ્રક્રિયાઓને કડક રીતે નિયંત્રિત કરવામાં આવી રહી છે.
ટેલિકોમ એક્ટ 2023 અને સાયબર સુરક્ષા નિયમો
નવા નિયમ હેઠળ, ફક્ત IMEI બદલવા જ નહીં, પરંતુ જાણી જોઈને ખોટા અથવા બદલાયેલા ટેલિકોમ ઓળખકર્તા સાથે કોઈપણ રેડિયો ઉપકરણ (મોબાઇલ, મોડેમ, સિમ બોક્સ) રાખવાને પણ ગુનો ગણવામાં આવશે. આ ગુનાઓ ઓળખપાત્ર અને બિન-જામીનપાત્ર છે. વધુમાં, જે લોકો આવા કૃત્યોમાં મદદ કરે છે અથવા પ્રોત્સાહન આપે છે તેઓ પણ સમાન સજાનો સામનો કરી શકે છે.
ટેલિકોમ સાયબર સુરક્ષા નિયમો 2024 અનુસાર, કોઈપણ વ્યક્તિ માટે ટેલિકોમ ઉપકરણના અનન્ય ઓળખ નંબરને ભૂંસી નાખવો, બદલવો અથવા તેમાં ફેરફાર કરવો એ ગુનો છે. આવા હાર્ડવેર અથવા સોફ્ટવેરનો ઉપયોગ અથવા કબજો પણ ગેરકાયદેસર છે.
IMEI નોંધણી હવે ફરજિયાત
નવી માર્ગદર્શિકા અનુસાર, પ્રથમ વેચાણ, પરીક્ષણ અથવા સંશોધન પહેલાં ભારતમાં ઉત્પાદિત દરેક મોબાઇલ ફોન, મોડ્યુલ, મોડેમ અને સિમ બોક્સનો IMEI નંબર ડિવાઇસ સેતુ (ICDR) પોર્ટલ પર નોંધાવવો ફરજિયાત છે. વિદેશથી આયાત કરાયેલ કોઈપણ ઉપકરણ માટે IMEI નોંધણી પણ ફરજિયાત રહેશે.
DoT જણાવે છે કે દેશની સાયબર સુરક્ષા, કર પાલન અને નકલી ઉપકરણોના પ્રસારને રોકવા માટે આ નિયમોનું પાલન કરવું જરૂરી છે. ઉલ્લંઘન કરનારાઓ સામે કડક કાર્યવાહી કરવામાં આવશે.
