શેરડીના ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે સરકાર તૈયારી કરી રહી છે
ભારત વિશ્વમાં શેરડીના ઉત્પાદનમાં બીજા ક્રમે છે, ત્યારબાદ બ્રાઝિલ આવે છે. દેશના લાખો ખેડૂતો શેરડીની ખેતી પર આધાર રાખે છે, અને હવે સરકાર આ ખેડૂતોની આવક વધારવા માટે શેરડી (નિયંત્રણ) આદેશ, 1966 માં નોંધપાત્ર ફેરફારો કરવાનું વિચારી રહી છે. આ સુધારાઓ શેરડી ઉગાડનારાઓની કમાણી પર સીધી અસર કરી શકે છે.
FRP માં વધારાથી લાભ
ખેડૂતોની આવક વધારવાના પ્રારંભિક પગલા તરીકે, સરકારે આ વર્ષે શેરડીનો FRP (વાજબી અને મહેનતાણું ભાવ) વધારી દીધો. એપ્રિલમાં, FRP 4.41 ટકા વધારીને ₹355 પ્રતિ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ લઘુત્તમ ભાવ છે જે ખાંડ મિલો શેરડી ખરીદતી વખતે ખેડૂતોને ચૂકવે છે. મિલો આનાથી ઓછા ભાવે ખરીદી શકતી નથી.
સરકારે ખાંડની વસૂલાતના આધારે આ FRP 10.25 ટકા નક્કી કર્યો છે. જો વસૂલાત આનાથી વધુ થાય છે, તો ખેડૂતોને દરેક 0.1 ટકા વધારા માટે પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹3.46 નો વધારાનો પ્રીમિયમ મળશે. આ નિર્ણયથી ખેડૂતોને થોડી રાહત મળી હતી.
નવા પ્રસ્તાવથી નિયમોમાં કેવી રીતે ફેરફાર થશે?
પ્રસ્તાવિત સુધારા મુજબ, FRP હવે ફક્ત ખાંડની વસૂલાતના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે નહીં. ગણતરીમાં શેરડીમાંથી ઉત્પાદિત અન્ય ઉત્પાદનો – જેમ કે ઇથેનોલ, બાયો-CNG, વીજળી, બગાસ અને મોલાસીસ – ની કુલ આવકનો પણ સમાવેશ કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
અત્યાર સુધી, FRP ફક્ત ખાંડના વેચાણમાંથી થતી આવકની તુલના કરીને નક્કી કરવામાં આવતો હતો, જેના કારણે ખેડૂતોને આ અન્ય ઉત્પાદનોનો લાભ મળતો ન હતો. જો નવો નિયમ લાગુ કરવામાં આવે તો, ખેડૂતોને બહુ-ઉત્પાદન મૂલ્ય શૃંખલાનો લાભ મળશે.
14 દિવસની અંદર ચુકવણી ફરજિયાત
નવા પ્રસ્તાવમાં 14 દિવસની અંદર શેરડી માટે ચુકવણી ફરજિયાત કરવાનો પ્રસ્તાવ છે. આ ખેડૂતોની લાંબા સમયથી ચાલી આવતી માંગ છે. ખાંડ ઉદ્યોગ દેશભરમાં આશરે 50 મિલિયન ખેડૂતો અને 500,000 કામદારોને રોજગારી આપે છે, તેથી ચુકવણી ઝડપી બનાવવાથી કૃષિ અર્થતંત્ર મજબૂત થશે.
ખાંડ મિલો વચ્ચેનું અંતર પણ વિચારણાનો વિષય છે.
૧૯૬૬ના શેરડી (નિયંત્રણ) આદેશ મુજબ બે ખાંડ મિલો વચ્ચે ઓછામાં ઓછું ૧૫ કિલોમીટરનું અંતર ફરજિયાત છે. આ નિયમનો હેતુ શેરડીનો પુરવઠો સંતુલિત રાખવાનો હતો, પરંતુ હવે તેને જૂનો ગણવામાં આવે છે અને તેની સમીક્ષા કરવાનો પ્રસ્તાવ છે.
અંતર ઘટાડવાથી વધુ મિલો સ્થાપવાની મંજૂરી મળશે. આનાથી સ્પર્ધા વધશે, અને ખેડૂતો પાસે મિલોને વેચવા માટે વધુ સારા વિકલ્પો હશે, જેનાથી તેમને સારા ભાવ મળવાની શક્યતાઓ વધશે.
