સરકારે LICના હિસ્સાના વેચાણ માટે તૈયારીઓ તેજ કરી, ટૂંક સમયમાં ફેડરલ રોડ શો
કેન્દ્ર સરકાર LIC (ભારતીય જીવન વીમા નિગમ) માં તેના હિસ્સાનો બીજો ભાગ વેચવાની તૈયારી કરી રહી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સરકાર વર્ષના અંત સુધીમાં $1 થી $1.5 બિલિયન (આશરે ₹8,800 થી ₹13,200 કરોડ) ના શેર વેચવાનું વિચારી રહી છે. આગામી થોડા અઠવાડિયામાં આ સંદર્ભમાં રોડ શો યોજાવાની શક્યતા છે.
આ પગલું સેબીની માર્ગદર્શિકા મુજબ, જાહેર શેરહોલ્ડિંગને 10% સુધી વધારવાના સરકારના પ્રયાસોનો એક ભાગ છે.
પૃષ્ઠભૂમિ: IPO પછી
સરકારે મે 2022 માં પ્રારંભિક જાહેર ઓફર (IPO) દ્વારા LIC માં 3.5% હિસ્સો વેચીને ₹20,557 કરોડ એકત્ર કર્યા – જે ભારતનો અત્યાર સુધીનો સૌથી મોટો IPO છે.
સરકાર હાલમાં 96.5% હિસ્સો ધરાવે છે, અને સેબીના નિયમો મુજબ, તેણે 16 મે, 2027 સુધીમાં 10% જાહેર શેરહોલ્ડિંગની જરૂરિયાત પૂરી કરવી પડશે. આ હાંસલ કરવા માટે, સરકારે લગભગ 6.5% વધુ શેર વેચવા પડશે, જે વર્તમાન બજાર મૂલ્ય પર આશરે $4.2 બિલિયન (₹37,000 કરોડથી વધુ) છે.
સૂત્રો કહે છે કે સરકાર શેરના ભાવ પર અચાનક દબાણ અને હાલના રોકાણકારો માટે નુકસાન ટાળવા માટે, આ હિસ્સો ધીમે ધીમે અનેક તબક્કામાં વેચવાની યોજના પર કામ કરી રહી છે.
રોકાણકારોની માંગના આધારે ફોર્મેટ નક્કી કરવામાં આવશે
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હિસ્સો વેચાણની પદ્ધતિ – પછી ભલે તે લાયક સંસ્થાકીય પ્લેસમેન્ટ (QIP) હોય કે ઓફર ફોર સેલ (OFS) – આગામી રોડ શો દરમિયાન રોકાણકારોની માંગના આધારે નક્કી કરવામાં આવશે.
એક વરિષ્ઠ સરકારી અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે હાલમાં ચર્ચા ચાલી રહી છે, પરંતુ કોઈ અંતિમ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો નથી. તેમણે ઉમેર્યું, “હાલમાં કોઈ સત્તાવાર ટિપ્પણી કરવી અકાળ ગણાશે.”
બજારમાં LIC નું પ્રદર્શન
3 જુલાઈથી LIC ના શેરનો ભાવ તેના IPO ભાવ ₹949 થી નીચે રહ્યો છે. મંગળવારે, તે ₹900.7 પર નજીવો વધારો થયો, જેના કારણે કંપનીનું માર્કેટ કેપ ₹5.7 લાખ કરોડ થયું.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રોકાણ અને જાહેર સંપત્તિ વ્યવસ્થાપન વિભાગ (DIPAM) આગામી હિસ્સાના વેચાણનો સમય અને જથ્થો નક્કી કરવા માટે ચર્ચાઓને અંતિમ સ્વરૂપ આપી રહ્યું છે.
SEBI એ વધારાની સમયમર્યાદા આપી હતી
મે 2024 માં, SEBI એ LIC ને 10% પબ્લિક ફ્લોટ જરૂરિયાતને પૂર્ણ કરવા માટે ત્રણ વર્ષનો વધારો આપ્યો હતો. વધુમાં, કંપનીએ મે 2032 સુધીમાં 25% પબ્લિક શેરહોલ્ડિંગ પ્રાપ્ત કરવું આવશ્યક છે.
બજારમાં શેરના મોટા પ્રવાહને કારણે ઓવરસપ્લાયના જોખમને ટાળવા માટે SEBI એ આ સમયમર્યાદા લંબાવી હતી.
વિશ્લેષક અભિપ્રાય
દૌલત કેપિટલ માર્કેટ્સના ઇક્વિટી હેડ અમિત ખુરાનાના મતે, “LIC ને તેના મજબૂત સરકારી સમર્થન અને બજાર નેતૃત્વને કારણે નવા રોકાણકારો શોધવામાં કોઈ મુશ્કેલી પડશે નહીં.”
જોકે, તાજેતરના GST દરમાં ફેરફાર પછી માર્જિનમાં ઘટાડા અંગે કેટલીક ચિંતાઓ છે. આમ છતાં, LIC ને સંસ્થાકીય અને છૂટક રોકાણકારો બંને તરફથી સકારાત્મક પ્રતિસાદ મળવાની અપેક્ષા છે.
GST ફેરફારોની અસર
22 સપ્ટેમ્બરના રોજ લાગુ કરાયેલા નવા GST નિયમો હેઠળ, આરોગ્ય અને જીવન વીમા પ્રીમિયમ પર 18% કર નાબૂદ કરવામાં આવ્યો હતો. આનાથી વીમા કંપનીઓ ઓપરેશનલ ખર્ચ પર ઇનપુટ ટેક્સ ક્રેડિટ (ITC) નો દાવો કરી શકશે નહીં, જે માર્જિનને અસર કરી શકે છે.
