HRA
નવી કર વ્યવસ્થા અમલમાં આવી ત્યારથી, આવકવેરા રિટર્ન (ITR) ફાઇલ કરનારાઓના મનમાં HRA (હાઉસ રેન્ટ એલાઉન્સ) અંગે ઘણા પ્રશ્નો ઉભા થયા છે, કારણ કે તે પગારનો એક મહત્વપૂર્ણ ભાગ છે. HRA નો હેતુ ભાડા ખર્ચને આવરી લેવાનો છે અને તે કર મુક્તિ માટે પણ એક સારું સાધન બની શકે છે, પરંતુ તેની મુક્તિ ચોક્કસ શરતોના આધારે ઉપલબ્ધ છે.
નવી કર વ્યવસ્થા (કલમ 115BAC) માં HRA પર કોઈ કર મુક્તિ નથી. આમાં રજા મુસાફરી કન્સેશન, બાળકોનું શિક્ષણ અથવા છાત્રાલય ભથ્થું, હોમ લોન વ્યાજ કપાત, પેન્શન મુક્તિ અને 80C, 80D (80CCD(2) સિવાય) જેવી કપાતનો પણ સમાવેશ થતો નથી. તેનો અર્થ એ કે જો કોઈ નવી કર પ્રણાલી પસંદ કરે છે તો તેને HRA સહિત ઘણી મુક્તિઓનો લાભ મળશે નહીં.
જ્યારે જૂની કર પ્રણાલીમાં, HRA અને હોમ લોન પર વ્યાજ બંનેનો લાભ મેળવી શકાય છે. જો કોઈ વ્યક્તિ ભાડા પર રહે છે અને તેની હોમ લોન EMI પણ ચૂકવે છે, તો તે HRA અને હોમ લોનના વ્યાજ બંને પર કર મુક્તિ મેળવી શકે છે.
HRA કર મુક્તિની ગણતરી માટે, ત્રણમાંથી સૌથી ઓછી રકમ કર મુક્તિ માટે પાત્ર ગણવામાં આવે છે:
કંપની તરફથી મળેલ HRA
મેટ્રો શહેરમાં રહેતા હોય તો મૂળ પગારના ૫૦% અથવા નોન-મેટ્રો શહેરોમાં રહેતા હોય તો ૪૦%
વાર્ષિક ભાડું – વાર્ષિક મૂળ પગારના 10%
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમને એક વર્ષમાં ₹3,20,000 નો HRA મળ્યો હોય, તમે ₹3,60,000 નું ભાડું ચૂકવ્યું હોય, તમારો મૂળ પગાર ₹8 લાખ હોય અને તમે મેટ્રો શહેરમાં રહો છો, તો:
- HRA પ્રાપ્ત: ₹3,20,000
- પગારના ૫૦%: ₹૪,૦૦,૦૦૦
- ભાડું – પગારના 10%: ₹3,60,000 – ₹80,000 = ₹2,80,000
આ કિસ્સામાં, HRA પર ₹2,80,000 ની મુક્તિ ઉપલબ્ધ થશે અને બાકીના ₹40,000 પર કર લાગશે.
આમ, કર મુક્તિ મેળવવા માટે યોગ્ય કર પ્રણાલી પસંદ કરવી અને જરૂરી દસ્તાવેજોને સમજવું અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.
