Budget
દેશના મોટાભાગના લોકો બજેટની ચર્ચા કરી રહ્યા છે. કેટલીક જગ્યાએ નિર્મલા સીતારમણની પ્રશંસા થઈ રહી છે તો કેટલીક જગ્યાએ તેમની ટીકા થઈ રહી છે. દરમિયાન, એ જાણવું પણ મહત્વપૂર્ણ છે કે બજેટના પૈસા ક્યાંથી આવે છે અને ક્યાં જાય છે. બજેટમાં કોનો હિસ્સો કેવી રીતે નક્કી થાય છે?
જો આપણે બજેટ દસ્તાવેજો પર નજર કરીએ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે બજેટની 21 ટકા રકમ સીધી રાજ્યની તિજોરીમાં જાય છે. ત્યાં તેમનો વરસાદ ચોક્કસ છે, કારણ કે, ભારતના બંધારણે આ નક્કી કર્યું છે. કેન્દ્રીય નાણાં પંચ તેનું સૂત્ર નક્કી કરે છે. સમયાંતરે તેમાં ફેરફારો થતા રહે છે.
કુલ બજેટના ૨૧ ટકા રાજ્ય સરકારોને વહેંચ્યા પછી, ૧૯ ટકા રકમ દેશ પર બોજ બની ગયેલા વિશાળ દેવા પર વ્યાજ ચૂકવવામાં ખર્ચવામાં આવે છે. આ રીતે, 40 ટકા રકમ ઉપાડી લીધા પછી, ભારત સરકાર પાસે ખર્ચ માટે માત્ર 60 ટકા રકમ જ બચે છે. આમાંથી ૧૬ ટકા રકમ કેન્દ્રીય ક્ષેત્ર યોજનામાં જાય છે અને ૮ ટકા રકમ કેન્દ્ર પ્રાયોજિત યોજનામાં જાય છે.આમાંથી મોટાભાગનો ખર્ચ રાજ્ય સરકારો દ્વારા પણ થાય છે. આ પછી, બાકી રહેલી કુલ ૩૬ ટકા રકમમાંથી આઠ ટકા સંરક્ષણ પાછળ, નવ ટકા નાણાં પંચની ભલામણો પર, છ ટકા સબસિડી પર, ચાર ટકા પેન્શન પર અને નવ ટકા અન્ય બાબતો પર ખર્ચવામાં આવે છે.
બજેટ મુજબ ખર્ચ કરવા માટે પૈસા ક્યાંથી આવે છે તે જાણવું પણ આપણા માટે મહત્વપૂર્ણ છે. જો આપણે બજેટ દસ્તાવેજો પર નજર કરીએ તો સ્પષ્ટ થાય છે કે બજેટ માટે લગભગ 54 ટકા રકમ ફક્ત પ્રત્યક્ષ કર અને GSTમાંથી પ્રાપ્ત થશે. આ ઉપરાંત, સરકારે 27 ટકા રકમ લોન અથવા અન્ય ઉધાર દ્વારા એકત્ર કરવાની રહેશે.
