Gratuity: ખાનગી ક્ષેત્રમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ માટે ગ્રેચ્યુઈટી એ એક મહત્વપૂર્ણ લાભ છે, પરંતુ આ વિષય ઘણીવાર ગૂંચવણમાં મૂકે છે. ઘણા લોકો વિચારે છે કે ગ્રેચ્યુઈટી મેળવવા માટે તેમના માટે એક જ કંપનીમાં સતત 5 વર્ષ કામ કરવું ફરજિયાત છે. જો કે, આ સંપૂર્ણપણે સાચું નથી. ચાલો જાણીએ ગ્રેચ્યુટીના નિયમો અને તેની યોગ્ય ગણતરી કેવી રીતે કરી શકાય.
ગ્રેચ્યુઈટી શું છે?
ગ્રેચ્યુઈટી એ એક પ્રકારનો નાણાકીય લાભ છે જે કંપનીઓ દ્વારા તેમના કર્મચારીઓને આપવામાં આવે છે. આ લાભ કંપનીની સતત સેવા માટે પ્રશંસા અને કૃતજ્ઞતાના પ્રતીક તરીકે આપવામાં આવે છે. જ્યારે કર્મચારીઓ રજા લે છે અથવા નિવૃત્ત થાય છે ત્યારે આ એક મહત્વપૂર્ણ નાણાકીય ગાદી બની શકે છે.
શું તમામ ખાનગી કર્મચારીઓ ગ્રેચ્યુટી માટે હકદાર છે?
ભારતમાં, ગ્રેચ્યુટીનો લાભ એવા કર્મચારીઓને ઉપલબ્ધ છે જેઓ કારખાનાઓ, ખાણો, તેલ ક્ષેત્રો, બંદરો, રેલ્વેમાં કામ કરે છે અને તે દુકાનો અને કંપનીઓ જ્યાં 10 કે તેથી વધુ લોકો કામ કરે છે.
ગ્રેચ્યુઈટી મેળવવા માટે કેટલા વર્ષ કામ કરવું પડે છે?
સામાન્ય રીતે, ગ્રેચ્યુટી મેળવવા માટે કર્મચારીએ એક જ કંપનીમાં સતત 5 વર્ષ સુધી કામ કરવું પડે છે. પરંતુ કેટલાક ખાસ સંજોગોમાં, જેમ કે ભૂગર્ભ ખાણોમાં કામ કરતા કર્મચારીઓ, તેઓ 4 વર્ષ અને 190 દિવસની સેવા પછી પણ ગ્રેચ્યુટીનો લાભ મેળવી શકે છે. અન્ય સંસ્થાઓમાં કામ કરતા કર્મચારીઓને 4 વર્ષ અને 8 મહિનાની સેવા પછી ગ્રેચ્યુઈટીનો લાભ મળે છે.
શું નોટિસનો સમયગાળો ગ્રેચ્યુટીમાં સામેલ છે?
હા, ગ્રેચ્યુટીની ગણતરીમાં નોટિસનો સમયગાળો પણ સામેલ છે. નિયમો મુજબ, નોટિસનો સમયગાળો ‘સતત સેવા’ તરીકે ગણવામાં આવે છે, તેથી તે ગ્રેચ્યુઇટીની રકમમાં સામેલ છે.
ગ્રેચ્યુટીની ગણતરી કેવી રીતે કરવી.
ગ્રેચ્યુટીની રકમની ગણતરી કરવી સરળ છે. આ માટે નીચેના સૂત્રનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે:
કુલ ગ્રેચ્યુટી રકમ = (અંતિમ પગાર) x (15/26) x (કંપનીમાં કામ કરેલ વર્ષો)
ઉદાહરણ તરીકે, જો તમે કોઈ કંપનીમાં 7 વર્ષ કામ કર્યું હોય અને તમારો છેલ્લો પગાર ₹35,000 છે, તો તમારી ગ્રેચ્યુઇટીની રકમ નીચે મુજબ હશે:
₹35,000 x (15/26) x 7 = ₹1,41,346
કોઈપણ કર્મચારી મહત્તમ ₹20 લાખ સુધીની ગ્રેચ્યુઈટી મેળવી શકે છે.
ભવિષ્યમાં સંભવિત ફેરફારો.
હાલમાં, ગ્રેચ્યુટી માટે, કર્મચારીઓએ એક જ કંપનીમાં સતત 5 વર્ષ સુધી નોકરીમાં રહેવું જરૂરી છે. જો કે કેન્દ્ર સરકાર તેને ઘટાડીને 3 વર્ષ કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. જો આવું થાય તો ખાનગી ક્ષેત્રના કર્મચારીઓને મોટા પાયે ફાયદો થઈ શકે છે.
