Indian politics : ભારતીય સંસદમાં અડધી વસ્તી એટલે કે મહિલાઓ માટે આરક્ષણ સંબંધિત બંધારણમાં 128મો સુધારો બિલ સપ્ટેમ્બર 2023માં લોકસભામાં રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું, જો કે તે 2029માં અમલમાં આવશે. આ બિલમાં મહિલા ઉમેદવારો માટે લોકસભા અને રાજ્યની વિધાનસભાઓમાં એક તૃતીયાંશ બેઠકો અનામત રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે. હાલમાં, જો આપણે ઘણી મોટી ઉભરતી અર્થવ્યવસ્થાઓની સંસદો પર ઊંડાણપૂર્વક નજર કરીએ, તો આપણને જોવા મળે છે કે ભારતની સંસદમાં મહિલાઓની ભાગીદારી અન્ય દેશોની તુલનામાં ઘણી ઓછી છે. ભારતીય સંસદમાં લોકસભામાં માત્ર 15 ટકા અને રાજ્યસભામાં 14 ટકા મહિલા સભ્યો છે.
રાજકારણમાં મહિલાઓનો ગ્રાફ વધ્યો છે.
ભારતીય સંસદમાં મહિલા સભ્યોની સંખ્યા 20 ટકાથી ઓછી છે, પરંતુ છેલ્લી કેટલીક ચૂંટણીઓમાં તેમની ભાગીદારી વધી છે. 2004ની સામાન્ય ચૂંટણીઓમાં મહિલા ઉમેદવારોની સંખ્યા 7 ટકાથી ઓછી હતી અને ચૂંટાયેલા સાંસદોમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ માત્ર 8 ટકા હતું. પરંતુ 2014 સુધીમાં, ચૂંટણી લડતા ઉમેદવારોમાં મહિલાઓની ભાગીદારી માત્ર 8 ટકા હોવા છતાં, ગૃહમાં તેમનું પ્રતિનિધિત્વ વધીને 11 ટકા થયું હતું. તેની સરખામણીમાં દક્ષિણ આફ્રિકાના નીચલા ગૃહમાં મહિલાઓની ભાગીદારી લગભગ 45 ટકા છે, ચીનની સંસદમાં 27 ટકા અને બ્રાઝિલમાં 18 ટકા મહિલા સભ્યો છે. અમેરિકા અને બ્રિટન જેવા મોટા દેશોમાં લગભગ એક તૃતીયાંશ વર્કફોર્સ મહિલાઓ છે.
ઘણા રાજ્યોમાં મહિલાઓ માટે અનામતની જોગવાઈ.
ભારતીય રાજકારણમાં મહિલાઓને અનામત આપવી એ નવી વાત નથી. આંધ્રપ્રદેશ, આસામ, બિહાર, છત્તીસગઢ, ગુજરાત, તમિલનાડુ અને ઉત્તરાખંડ જેવા 20 રાજ્યોમાં સ્થાનિક પંચાયતોમાં મહિલાઓ માટે 50 ટકા અનામતની જોગવાઈ પહેલેથી જ છે. સ્થાનિક પંચાયતોમાં ચૂંટાયેલા કુલ પ્રતિનિધિઓમાં મહિલાઓનો હિસ્સો 46 ટકા છે. ઉત્તરાખંડની પંચાયતોમાં લગભગ 56 ટકા ચૂંટાયેલી મહિલા પ્રતિનિધિઓ છે. આ દેશમાં સૌથી વધુ રેશિયો છે. તે પછી છત્તીસગઢ અને આસામ (લગભગ 55 ટકા), મહારાષ્ટ્ર (53.5 ટકા) અને તમિલનાડુ (53 ટકા) આવે છે. પરંતુ લગભગ 12 રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોમાં મહિલાઓનું પ્રતિનિધિત્વ રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા ઓછું છે.
મહિલા સાંસદોની સંપત્તિમાં વધારો.
મહિલા રાજકારણીઓની સંપત્તિમાં પણ નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. એસોસિએશન ફોર ડેમોક્રેટિક રિફોર્મ્સના ડેટા દર્શાવે છે કે ભારતીય રાજકારણમાં મહિલા સાંસદોની સરેરાશ સંપત્તિમાં વધારો થયો છે. મહિલા સાંસદોની સરેરાશ સંપત્તિ 2004માં માત્ર 79 લાખ રૂપિયા હતી, જે 2019માં વધીને 4.3 કરોડ રૂપિયા થઈ ગઈ છે.
