UPI Security Rules: UPI પેમેન્ટ્સમાં સુરક્ષાનો નવો અધ્યાય: 1 જૂનથી અમલી બનેલા નવા નિયમો અને સાવચેતીની 5 ટિપ્સ
ડિજિટલ યુગમાં UPI પેમેન્ટ્સ આપણી દૈનિક જરૂરિયાત બની ગયા છે. પરંતુ, વધતા ડિજિટલ ફ્રોડને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે 1 જૂન, 2026 થી UPI વ્યવહારોને વધુ સુરક્ષિત બનાવવા માટે નવા સુરક્ષા પ્રોટોકોલ અમલી બનાવ્યા છે. આ ફેરફારોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય વપરાશકર્તાઓની મહેનતની કમાણીને સુરક્ષિત રાખવાનો છે.
શું બદલાયું છે?
હવે મોટા મૂલ્યના ઓનલાઈન ટ્રાન્ઝેક્શન માટે માત્ર UPI પિન પૂરતો નથી. સુરક્ષાના નવા સ્તર તરીકે, હવે બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન (ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ફેસ આઈડી) ફરજિયાત બનાવવામાં આવ્યું છે. આ ઉપરાંત, પેમેન્ટ કરતા પહેલા સામેવાળી વ્યક્તિનું નામ વેરીફાઈ કરવાની સુવિધા પણ આપવામાં આવી છે, જેથી નાણાં ખોટા ખાતામાં ન જાય. આ ફેરફારો સિસ્ટમ સ્તરે લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, પરંતુ ડિજિટલ સુરક્ષા માટે માત્ર સરકારી નિયમો પર નિર્ભર રહેવું પૂરતું નથી; આપણે પણ કેટલીક સાવચેતી રાખવી અનિવાર્ય છે.
તમારી ડિજિટલ સુરક્ષા માટે 5 અનિવાર્ય સેટિંગ્સ:
1. બાયોમેટ્રિક લોકનો ઉપયોગ: તમારા સ્માર્ટફોનમાં રહેલી ફિંગરપ્રિન્ટ અથવા ફેસ લોકની સુવિધાનો મહત્તમ ઉપયોગ કરો. માત્ર ફોન જ નહીં, પણ તમારા Google Pay, PhonePe, Paytm અને બેંકિંગ એપ્સમાં પણ બાયોમેટ્રિક ઓથેન્ટિકેશન ચાલુ રાખો. આનાથી જો ક્યારેક તમારો ફોન કોઈ અજાણી વ્યક્તિના હાથમાં આવી જાય, તો પણ તે તમારી પરવાનગી વગર તમારી પેમેન્ટ એપ ખોલી શકશે નહીં.
2. એપ્સને હાઈડ (Hide) અને લોક કરો: આધુનિક સ્માર્ટફોનમાં એપ્સને છુપાવવાની અથવા તેને સિક્યોર ફોલ્ડરમાં રાખવાની સુવિધા મળે છે. તમારી તમામ નાણાકીય એપ્સને એક અલગ ફોલ્ડરમાં રાખો અને તેને વધારાના પાસવર્ડથી સુરક્ષિત કરો. આ એક ‘વધારાની સુરક્ષા કવચ’ જેવું કામ કરે છે.
3. નોટિફિકેશન ક્યારેય બંધ ન કરો: ઘણા લોકો ઈરિટેશન ટાળવા માટે બેંકિંગ નોટિફિકેશન બંધ કરી દે છે, જે મોટી ભૂલ છે. હંમેશા બેંક અને UPI એપના નોટિફિકેશન ચાલુ રાખો. તમારા વ્યવહારની દરેક જાણકારી તમારા સુધી તરત પહોંચવી જોઈએ. જો શક્ય હોય, તો બેંક એલર્ટ્સ માટે એક અલગ રિંગટોન સેટ કરો, જેથી અજાણ્યા ટ્રાન્ઝેક્શન વિશે તમને ત્વરિત ખબર પડે.
4. ડેઈલી ટ્રાન્ઝેક્શન લિમિટ સેટ કરો: તમારી જરૂરિયાત મુજબ UPI વ્યવહારની દૈનિક મર્યાદા (Limit) નક્કી કરો. જો તમારો સામાન્ય ખર્ચ દિવસના ₹5,000 કે ₹10,000 હોય, તો એપમાં તેટલી જ લિમિટ રાખો. આનાથી જો કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના બને, તો પણ તમારા ખાતામાંથી એકસાથે મોટી રકમ ઉપડી જવાનું જોખમ ઘટી જાય છે.
5. આંતરરાષ્ટ્રીય (International) ટ્રાન્ઝેક્શન બંધ રાખો: જો તમે વિદેશ પ્રવાસ કરતા નથી, તો તમારા કાર્ડ કે UPI એપમાં ‘ઇન્ટરનેશનલ ટ્રાન્ઝેક્શન’ ની સુવિધા હંમેશા ‘ઓફ’ રાખો. મોટાભાગની છેતરપિંડી વિદેશી ગેટવે દ્વારા થાય છે. જરૂર ન હોય ત્યારે આ સુવિધા બંધ રાખવી એ સૌથી શ્રેષ્ઠ સુરક્ષા ઉપાય છે.
